एक मुलाखात जरूरी है

🌙 ग़ज़ल — “एक मुलाक़ात ज़रूरी है, दुलारी...” 🌙

मुझे कुछ अरज़ करना है, बहुत कुछ सुनना है,

सति के दिल में अब भी वही जुनूँ बसना है...

फिर उसी मोड़ पर, इक बार मिलना है,

जहाँ छोड़ा था वक़्त, वहीं फिर ठहरना है...

आपका दामन थामकर, आपको निखरना है,

दुलारी की आँखों में, सति को ढूँढना है...

बस ख़ामोश बैठना है, आपको तकना है,

देखकर आपको, आप में ही फ़ना होना है...

एक मुलाक़ात ज़रूरी है, दुलारी...

आज... कल... या आने वाला कोई पल प्यारी...

जीना है, संवरना है, हाथ थामकर कुछ कहना है,

लबों से नहीं, दिल से इज़हार करना है...

देखना है, दिखाना है, वो पल सजाना है,

लाडली को आगोश में लेकर मुस्कुराना है...

तड़प हैं सति, तड़पे हो आप भी,

धड़कन को धड़कन में समाना है अभी...

आपको सब पता है, सति का हाल बेहाल है,

बस एक मुलाक़ात ही अब सवाल है...

मुलाक़ात तो बहाना है, सजनी की नज़रों में झाँकना है,

प्यार का सिलसिला पुराना है, पर अब भी वही अफ़साना है...

एक मुलाक़ात ज़रूरी है, दुलारी...

आज... कल... या कल...

बच्चन नामाच्या महिम्यामुळं तरलं २४ तास बच्चन गाण्याचं धनुष्य !

🎬 अमिताभ बच्चन नामाच्या महिम्यामुळं तरलं २४ तास बच्चन गाण्याचं धनुष्य !

कराडात घडला इतिहास आणि विक्रमही !

काही क्षण आयुष्यात असे येतात जे फक्त घडत नाहीत,ते इतिहास घडवतात.अमिताभ बच्चन यांच्या ८३व्या वाढदिवसानिमित्त कराडमध्ये झालेला “२४ तास बच्चनप्रेमी बच्चनगाणी” हा सोहळा असाच एक क्षण होता. माझ्यासाठी,आमच्या ग्रुपसाठी आणि प्रत्येक बच्चनप्रेमीकरिता भावनांचा पर्वणीचा दिवस!

🌟 संकल्पाची सुरुवात – एक वेड, एक वचन

मी सतीश मोरे सतिताभ..सतीश मधला 'सती' आणि अमिताभ मधला 'ताभ' अर्थात सतिताभ. लहानपणापासून अमिताभ बच्चन यांचं जग माझ्या हृदयात वसलेलं आहे.त्यांचे संवाद, अभिनय, विचार, आणि संघर्ष — हे सगळं माझ्या आयुष्याचं मार्गदर्शन आहे. 

अमिताभ बच्चन यांच्यावरील प्रेमातून किंवा त्यांचा बाबत सतत चिंतन चर्चा करण्यासाठी अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुपचा जन्म 2015 साली 8 जानेवारीला झाला.अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुपने गेल्या दहा वर्षात अनेक उपक्रम राबवले. महानायक अमिताभ बच्चन यांचे 'सिलसिला ,कालिया,नमक हलाल' यासारखे चित्रपटाचे स्पेशल शो कराडच्या प्रभात चित्रपटगृहात आयोजित केले. अमिताभ बच्चन यांच्यावरील गाण्याचा सुंदर कार्यक्रम 'एक शाम अमिताभ के नाम' आणि 'बेमिसाल अमिताभ' कराडमध्ये आयोजित केला. उल्लेखनीय म्हणजे अमिताभ बच्चन यांच्या वाढदिवसानिमित्त कराडमध्ये स्वच्छता अभियानामध्ये आम्ही भाग घेतला. याच निमित्ताने अमिताभ बच्चन साहेबांच्या वाढदिवसादिवशी आम्ही देशात पहिल्यांदाच एक आगळावेगळा उपक्रम राबवला. तो उपक्रम होता अमिताभ बच्चन यांच्या जीवनावरील व्याख्यान... होय अमिताभ बच्चन हा व्याख्यानाचा विषय आहे, होता आणि आणि असेल. ते व्याख्यान दिले नितीन बानगुडे पाटलांनी ! या कार्यक्रमाला हाऊसफुल्ल गर्दी झाली होती. दीड तास अमिताभ बच्चन या विषयावर बोलल्यानंतर नितीन बानगुडे सरांनी 'अमिताभ बच्चन हा 24 तास बोललं तरी कमी पडणारा विषय आहे' अशी एक वेगळी प्रतिक्रिया व्यक्त केली होती.

दरवर्षी अमिताभ बच्चन यांच्या वाढदिवसानिमित्त काहीतरी खास करण्याची इच्छा असते. पण यंदा मनात एक आगळी कल्पना आली —

'२४ तास अखंड बच्चनगाणी ! बच्चन प्रेमी, बच्चन गाणी !

ही कल्पना जितकी सुंदर, तितकीच कठीण होती.अशा प्रकारचा कार्यक्रम याआधी कधी झाला नव्हता —२४ तास सतत गाणी, संवाद, उत्साह, आणि प्रेक्षकांचा सहभाग ! पण मनात एकच गोष्ट ठरवली होती — “हे स्वप्न पूर्ण करायचंच. हे माझं बच्चनप्रेमाचं अर्पण आहे.” आमच्या बच्चन प्रेमीच्या बैठकीमध्ये हा विचार बोलून दाखवला. बैठकीमधील उपस्थित निम्म्याहून आधी सदस्यांनी माझ्या या संकल्पानंतर गप्प राहणे पसंत केले कारण हे कसं शक्य असा विचार त्यांच्या मनामध्ये आलेला होता. मात्र कायम माझ्यावर विश्वास असणाऱ्या सर्व सदस्यांनी यांनी मूक संमती देऊन गोष्टीला फुल्ल पाठिंबा दिला. कारण ग्रुपच्या अध्यक्षावर त्यांचा विश्वास होता.अध्यक्षांनी जी कल्पना मांडली आहे त्या कल्पनेवर त्यांचा विश्वास होता आणि ते हे करू शकतात याची त्यांना गॅरंटी होती. माझ्या ग्रुप मधील सतीश भोंगाळे, राहुल पुरोहित, जाॅन्टी थोरात, संजय शिंदे माझे जवळचे 24 तास उपलब्ध शिलेदार आहेत, त्यांनी तरी हा विषय इतका उचलून धरला की मी ठरवलं हा कार्यक्रम करायचाच.

कार्यक्रम घ्यायचे ठरल्यानंतर पहिला प्रश्न आला कुठे घ्यायचा ? कराडमध्ये यशवंतराव चव्हाण स्मृती सदन आणि वेणूताई चव्हाण सभागृह असे दोन मोठे सांस्कृतिक हॉल उपलब्ध आहेत. मात्र या ठिकाणी 24 तासाला लागणारे भाडे अवाक्या बाहेरचं होतं. शिवाय त्या ठिकाणी चोवीस तास सांस्कृतिक वातावरण कसे निर्माण करायचं, कसं टिकवून ठेवायचं याबाबत शंका आल्यामुळे तो नाद सोडला आणि पंकज एक्झिक्युटिव्ह हॉटेलचा एसी हॉल ठरवायचं निश्चित केलं. पंकज हॉटेलचे मालक राहुल शहा यांनी फक्त फोनवर ही कल्पना इतकी उचलून धरली की तुम्हाला हा उपक्रम माझ्या हॉटेलमध्येच करावा लागेल, मी तुम्हाला सर्व सहकार्य करायला तयार आहे, असे सांगितले .24 तासासाठी अत्यल्प दरामध्ये हा हाॅल उपलब्ध करून देऊन राहुल शहा यांनी आम्हाला पहिल्याच बैठकीत बळ दिलं. या कार्यासाठी लागणारा खर्च एक लाख रुपयाच्या घरात होता. आमच्या ग्रुपचे यंग आणि डायनॅमिक बच्चन अतुल शिंदे यांनी ही जबाबदारी स्वतःच्या खांद्यावर घेतली. दोन बैठकीमध्ये फक्त जाग्यावर बसून फोन लावून त्यांनी चांगले सहा प्रायोजक पाहिले आणि मग आमचा विषय मिटला. 

पुढचा प्रश्न होता या 24 तास बच्चन गाणी गाण्यासाठी गायक कोण ? ओपन फोरम ठेवला तर तिथे गायक येतील पण त्यांना स्लॉट कसे द्यायचे,नोंद कशी करायची हा विषय डोक्यात आल्यानंतर कराड मधील कराओके संगीत ग्रुप गायकांना आपण बोलवावं असा विचार मी मांडला, मी या विषयालाही सर्वांनी पाठिंबा दिला. किशोर कुमार फॅन क्लब च्या माध्यमातून नेहमी अग्रस्थानी असणारे डॉ. नितीन जाधव आणि सुधाकर बेडके यांच्यावर मी ही जबाबदारी दिल. दोघांनीही ही जबाबदारी पेलली. कराड मधील संगीत प्रेमी ग्रुपना आम्ही निमंत्रण दिले. ही कल्पना सांगितली. 24 तास बच्चनची गाणी होणार आहेत आणि एक रेकॉर्ड होणार आहे हे त्यांना पटवून दिल्यानंतर हसतमुखपणे याला पाठिंबा दिला. मग त्यांचे स्लॉट पाडणे त्यांना हे पण महत्त्वाचे होते. या सर्व ग्रुपनी सकाळी सहा वाजल्यापासून रात्रीच्या बारापर्यंत आम्ही या कार्यक्रमाला येऊ शकतो अशी संमती दर्शवली. मग विषय राहिला रात्री बारा ते सकाळी सहा काय करायचं? खरंतर ही अतिशय किचकट टाईम आहे किंवा अडचणीची वेळ आहे. झोपायची वेळ असलेल्या रात्री ते बारा ते सकाळी सहा दरम्यान गाणी कोण बरं म्हणणार? मग मी ही जबाबदारी आमच्या बच्चन प्रेमी ग्रुप मधील जे टॉप सिंगर आहेत त्यांच्यावर सोपवली डॉ. नितीन जाधव, सुधाकर बेडके, मंगेश हिरवे ,दीपक रैनाक, संजय शिंदे, माणिक बनकर यांनी रात्रीची जबाबदारी स्वीकारली. त्यांनी त्यांच्या संपर्कातून कराडमधील टॉपचे गायकांना याच कालावधीत गाणी म्हणण्यासाठी निमंत्रित केले. महत्वाचे म्हणजे निशाचर जॉन्टी थोरात यांनी त्यांच्या संपर्कातील अनेक गायकांना फोन करून रात्री ते बारा ते सहा तुम्हाला यावंच लागेल असा दम दिला आणि अनेक जण जमा झाले. रात्रीच्या बारा वाजता समीर संदे, श्री व सौ विजय वळवडे,विजय शिंदे देवेंद्र साळुंखे यांच्यासहित अनेक जण पंकज हॉटेलच्या हॉलमध्ये उपलब्ध झाले आणि त्यांनी ही जबाबदारी स्वीकारली. गुगल फॉर्मवर आम्ही नोंदणी केली होती.या नोंदणी मध्ये रात्री बारा ते सहा हा स्लॉट रिकामा ठेवला होता. या स्लॉटमध्ये ऑनलाइन नोंदणी केलेले अनेक गायकही रात्री बारा ते सहा या ठिकाणी उपस्थित राहिले.

---

🎶 २४ तासांचा संगीत प्रवास

शुक्रवारी मध्यरात्री १२ वाजता विजय पाटील यांच्या दमदार आवाजात आम्ही *‘अग्निपथ अग्निपथ’* च्या बच्चन स्तवनाने कार्यक्रमाची सुरुवात केली. त्यानंतर लगेच आमच्या अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुपचं थीम सॉंग 'एक दुसरे से करते है प्यार हम' हे आम्ही सर्वांनी एकत्रितपणे गायलं आणि आमची ताकद एकवटली.त्या क्षणापासून कराडचं पंकज एक्झिक्युटिव्ह हॉल संगीताच्या लहरींनी भरून गेलं.

रात्रीपासून पहाटे सहा पर्यंत ३५ कलाकारांनी बच्चनजींची गाणी सादर केली. या कालावधीत संजय शिंदे, दिपक रैनाक, मंगेश हिरवे , श्री व सौ विजय वळवडे, समीर संदे, देवेंद्र साळुंखे यांनी गायलेली गाणी अप्रतिम होती. खऱ्या अर्थाने रात्री बारा ते पहाटे सहा खरी महफिल झाली. पहाटे चार ते पाच या मैफिल मध्ये गायकांची संख्या दहाच्या वर होती होती आणि ऐकणारांची संख्या चार होती. मी स्वतः रात्री 12 ते 4 याठिकाणी उपस्थित होतो. चार नंतर सतीश भोंगाळे, जॉन्टी थोरात, राहुल पुरोहित, दीपक रैनाक मिलिंद रैनाक, शैलेंद्र कणसे यांच्याकडे सूत्रे सोपवून मी तिथेच झोपी गेलो. या टीमने पुन्हा पुढचे तीन तास महफिल गाजवली.सकाळी सात वाजता पुन्हा हजर झालो. 

पहाटेपासून दुपारपर्यंत ‘साथिया’, ‘स्वरसाज’, ‘रागमंजिरी’ आणि ‘रॉयल कराओके ग्रुप’च्या गायकांनी सभागृह दुमदुमवलं. दुपारी बारा पुन्हा केक कापून बच्चनजींचा वाढदिवस साजरा झाला — 

टाळ्यांचा कडकडाट, हसरे चेहरे, आणि डोळ्यांत चमक.

संध्याकाळी ‘साज और आवाज’, ‘स्वरसाधना’, ‘किशोर कुमार फॅन क्लब’, ‘कंम्पा अकॅडमी’ आणि ‘स्वरसंस्कार संगीत अकॅडमी’च्या कलाकारांनी एकापेक्षा एक सरस गाणी सादर केली.आणि मग रात्री अकरानंतर — टॉप सहा गायक मंचावर आले.त्याच्या सुरांनी कार्यक्रमाचं वैभव शिखरावर नेलं.मध्यरात्री पुन्हा बच्चनजींचा वाढदिवस साजरा करताना सभागृहात सगळ्यांच्या माझ्या सहित ग्रुप मधील सर्व सदस्यांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू होते. नॉन स्टॉप संगीत 24 तास हा कार्यक्रम यशस्वी करून दाखवला त्याचा एक अभिमान वाटत होता.

---

🕰 थकवा नव्हता, फक्त उत्साह!

प्रामाणिकपणे सांगायचं तर,आठ दिवस मला झोप आलीच नाही. संपूर्ण तयारी, नियोजन, कलाकारांशी संपर्क — सगळं माझ्यासह टीम मधील सतीश भोंगाळे, राहुल पुरोहित पुरोहित, जॉन्टी थोरात, बंडा पाटील, सागर बर्गे, संजय शिंदे, दीपक रैनाक, प्रमोद गरगटे, सुधाकर बेडके आदी बच्चन प्रेमी सांभाळत होती. पण थकवा जाणवला नाही, कारण मनात एकच भावना होती —

> “हे बच्चनजींसाठी आहे. हे त्यांच्या प्रेरणेला सलाम आहे.” जेव्हा सभागृहात लोक डोळे मिटून गाण्यांत हरवलेले दिसत होते,तेव्हा वाटलं — याहून मोठं समाधान काहीच नाही.

---

🎨 रंगांनी घडलेला विक्रम – ८३ फुटांचा कॅनव्हास

या कार्यक्रमाच्या समांतर कला महाविद्यालयाचे प्रा. सतीश उपळावीकर यांनी इतिहास रचला.अमिताभ बच्चन यांच्या जीवनावर आधारित ८३ फुट लांबीचं पेंटिंग त्यांनी २४ तास सतत रेखाटलं!एका बाजूला गीतांचा जल्लोष आणि दुसऱ्या बाजूला रंगांची साधना —असा संगम देशात पहिल्यांदाच झाला.

कला आणि संगीत एकत्र आल्यावर जो चमत्कार घडतो,

तो त्या दिवशी कराडमध्ये घडला. उपळावीकर सरांनी रात्रीच्या बारा वाजता हा उपक्रम सुरू केला. 83 वा वाढदिवस असल्यामुळे 83 फुटाचे कॅनवास त्यांनी आणले होते. अन्न न खाता त्यांनी 24 तास मांडी घालून बसून अमिताभ बच्चन यांची 50 हून अधिक चित्रे काढली, हा एक विक्रमच आहे.

🙌 माझी टीम – माझी ताकद

हा कार्यक्रम एकट्यानं शक्यच नव्हता.आमच्या अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुपच्या प्रत्येक सदस्याने आपली जबाबदारी मनापासून पार पाडली. सतीश भोंगाळे, जगन पुरोहित,जॉन्टी थोरात, डॉ. नितीन जाधव, अतुल शिंदे, संजय शिंदे,पोपटराव साळुंखे,बंडा पाटील, सुधीर एकांडे, प्रमोद गरगटे, शेरखान पठाण, संजय क्षीरसागर, दिपक रैनाक, विजय वाटेगावकर, संजय बदीयानी, मंगेश हिरवे, विजय पाटील,सुधाकर बेडके, शेरखान पठाण, सागर बर्गे, बाळासाहेब पाटील, विजय पाटील, कुमार नलवडे, संभाजी शेवाळे, सचिन देशमुख, माणिक बनकर,संजय क्षीरसागर,सोनवणे सर

.. कुणाकुणाची नावं घेऊ ! सर्वांनी खूप कष्ट घेतले —प्रत्येकानं आपला वेळ, ऊर्जा आणि प्रेम या उपक्रमात दिलं.त्यांच्या शिवाय हा सोहळा अपूर्ण राहिला असता.

💖 भावनिक क्षण

कार्यक्रमाच्या शेवटी जेव्हा घड्याळ्यात बारा वाजले आणि पुन्हा केक कापण्यात आला,

तेव्हा वातावरणात एक अवर्णनीय भावना होती.

गायक थकलेले होते, पण डोळ्यांत समाधान होतं.

प्रेक्षक टाळ्या वाजवत होते, पण हृदय भरून आलं होतं. खरं तर रात्री बारा वाजता हा कार्यक्रम संपणार होता. मात्र एक वाजेपर्यंत मैफिल सुरू होती. शेवटी जेवायला जायचं होतं आणि आम्ही माईक ठेवला आणि तेथील इतर गायकाच्या सोपवला. पुन्हा रात्रीच्या दोन वाजेपर्यंत गाणी सुरू होती. उपक्रम 24 तासाचा होता मात्र 26 तास अखंड गाणी सुरू होती.

त्या क्षणी मला वाटलं —

> “हो… हे केलं आपण, अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुप मधील सर्वांच्या सहकार्यामुळे, ताकदीमुळे! हा केवळ कार्यक्रम नव्हता — हा प्रेमाचा उत्सव होता.”

---

🕊️ कराडचा अभिमान 

या २४ तासांच्या सोहळ्यानं कराड शहरात बच्चनप्रेम आणि संगीत यांची एक नवी परंपरा निर्माण केली आहे. लोक मला विचारतात — “हे तुम्ही कसं केलंत?”माझं उत्तर साधं आहे —

> “प्रेमात गणित नसतं. हे सर्व अमिताभ बच्चन या नामाच्या महिम्यामुळे झालं. अमिताभ बच्चन या नावाची जादू फार मोठी आहे" कार्यक्रमात 24 तास १२५ हून अधिक गायक आणि गायिकांनी गाणी गायली. 24 तासात हजार हून अधिक रसिकांनी उपस्थित दाखवली"

हा कार्यक्रम 24 तास फेसबुक वरून लाईव्ह होता. या माध्यमातून पुन्हा एकदा हजारो लोकांनी हा कार्यक्रम मोबाईलवर पाहिला.अमिताभ बच्चन यांच्या प्रेरणेनं, त्यांच्या कलेच्या आदरानं आम्ही हे केलं.आणि आज हे स्वप्न पूर्ण झाल्यानंतर माझं मन एकच म्हणतं —

> “ज़िंदगी बड़ी होनी चाहिए, लंबी नहीं…”

आणि ही ज़िंदगी आम्ही २४ तास गाण्यांच्या रूपात मोठी केली आहे!

*आभार नव्हे कृतज्ञता..*

कार्यक्रमाचे मुख्य प्रयोजक हॉटेल प्यासा गार्डन, शिवराज अक्का मसूर धाबा, शिवनेरी अक्का मसूर धाबा, राजोरी स्टील, नाकोडा स्टील, मंगेश हिरवे, अभियंता एन एस पवार यांचे मनःपूर्वक आभार.

म्युझिक सिस्टिम चे सागर सूर्यवंशी हे 26 तास उपस्थित होते. कोणतीही तांत्रिक अडचण न येऊ देता त्यांनी 24 तास ही सेवा उपलब्ध करून दिली. या कार्यक्रमाच्या यशामागे हे ही मुख्य कारण आहे संगीत नियोजन. 

24 तास हॉल उपलब्ध करून देणारे हॉटेल पंकजचे मालक राहुल शहा, श्रीनिवास गौडा आणि त्यांचा सर्व स्टाफ, अतिशय सुंदर डिझाईन आणि सर्टिफिकेट बनवून देणारे वैभव कांबळे (स्पर्श)आणि विशाल देशमुख, ही सर्टिफिकेट ऑनलाईन देण्यासाठी कार्यशील असणारे प्रशांत लाड सर, सर्टिफिकेट आणि अमिताभ बच्चन यांचे फोटो अत्यल्प दरामध्ये प्रिंट करून उपलब्ध करून देणारे कुलबुर्गी डिजिटल आर्ट, मुकंदर का सिकंदर अभिमान पत्राचा ड्राफ्ट तयार करणारे जगन पुरोहित याचं खुप आभार.

एसी सभागृहात लावण्यात आलेले आकर्षक अमिताभ बच्चन यांचे लाईव डिजिटल फोटो करून प्रिंट करून देणारे राहुल आर्ट्स, 24 तास हा कार्यक्रम ऑनलाईन प्रक्षेपित करणारे सुरेश पवार आणि विकास साळुंखे आणि सहकारी, प्री आणि पोस्ट व्हिडिओ करून देणारे हारुण मुलाणी, 24 तास कला सादर करणारे गायक आणि गायिका, २४ तास या कार्यक्रमाला प्रत्यक्ष उपस्थित राहीलेले प्रेक्षक आणि ऑनलाइनवर हा कार्यक्रम पाहणाऱ्या सर्व प्रेक्षकांचे.. आभार ...आभार... आभार..

---

💫 शेवटी…

मी मनापासून सांगतो —

अमिताभ बच्चन माझ्यासाठी केवळ अभिनेता नाहीत,ते माझ्या प्रेरणेचा स्रोत, माझ्या आयुष्याचा उत्सव आहेत.हा कार्यक्रम म्हणजे त्यांच्या कलेला आमचा नम्र अभिवादन! कराड शहराचं — बच्चनप्रेमींचं — सामूहिक स्वप्न जे अखेर सत्यात उतरलं, हे आनंददायी आहे.

---

🌹 “अमिताभ बच्चन प्रेमी ग्रुप कराड” – प्रेम, संगीत आणि प्रेरणेचा प्रवास अजून पुढे चालू आहे…कारण बच्चन म्हणतातच —

> “ओ साथी रे तेरे बिना भी क्या जीना आणि संगीताशिवाय आणि अमिताभ बच्चन शिवाय आम्ही जगूच शकत नाही!” 🎬✨

24 तास बच्चन प्रेमी बच्चन गाणी सोबत 24 तास कॅनव्हास वर अमिताभ बच्चन चे चित्र... हा उपक्रम देशात कुठेही झालेलं नाही. अमिताभ बच्चन यांच्यापर्यंत हा उपक्रम पोहोचवण्याचे काम सुरू आहे. मात्र या उपक्रमाला कराड शहरातील रसिकांनी एक महफिल म्हणून जो प्रतिसाद दिला त्यासाठी कराडकरांना सलाम, कोपरापासून दंडवत. माजी खासदार श्रीनिवास पाटील, माजी आमदार बाळासाहेब पाटील, कराड अर्बन बँकेचे अध्यक्ष समीर जोशी यांनी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहून आम्हाला शुभेच्छा दिल्याबद्दल त्यांचेही आभार. तरुण, मध्यमवयीन, स्त्री पुरुष , बच्चन प्रेमी, जेष्ठ नागरिक यासह संगीत प्रेमी ग्रुपमधीलअडीचशे हून अधिक गायकानी या मैफिलमध्ये आपली कला सादर केली. असा संगीत महोत्सव अशी संगीत मेहफिल यापूर्वी कधी कराडात झालेली नाही, जिल्ह्यात नव्हे देशात झाली नसेल. हे सर्व शक्य झालं आहे केवळ आणि केवळ अमिताभ बच्चन यांच्या नामाच्या महिम्यामुळं..!

@सतीश मोरे सतिताभ

.. लेखन मर्यादा

"अंधारातून उजेडाकडे " दृष्टीबाधित IAS आयुषी डबास यांची प्रेरणादायी कहाणी

ठरवून ठरवलं तरी

ठरवणं आणि ठरणं

आपल्या आयुष्यात प्रत्येकजण काही ना काही ठरवत असतो.

कधी एखादं ध्येय गाठायचं, कधी एखादं नातं टिकवायचं,

कधी एखादी चांगली सवय लावून घ्यायची—

"आजपासून मी हे करणारच!" असं ठाम मनाशी पक्कं ठरवतो.

पण प्रश्न असा आहे की,

ठरवलं तसं नेहमी घडतं का?

बर्‍याचदा आपल्याला वाटतं तसं होत नाही.

कधी परिस्थिती बदलते, कधी अडथळे येतात,

कधी आपल्या हातात नसलेल्या गोष्टी

संपूर्ण चित्र बदलून टाकतात.

म्हणूनच “ठरल्याप्रमाणे झालं, तर ठरवायला अर्थ आहे;

नाहीतर ती केवळ ठरवाठरवी ठरते” असं वाटतं.

आपल्या ठरवण्याला पूर्ण होण्यासाठी

वेळ, संधी आणि परिस्थितीची साथही हवीच असते.

तरीही जीवनाची गंमत हीच—

आपण न ठरवता देखील अनेक गोष्टी

आपोआप घडत जातात.

कधी न ठरवलेली माणसं भेटतात,

न ठरवलेल्या वाटा समोर येतात,

न ठरवलेल्या संधी आपल्याला उचलून नेतात.

तेव्हा लक्षात येतं की,

आपल्या पलीकडे कुणीतरी मोठा ठरवणारा आहे—

जो आपल्या आयुष्याची दिशा ठरवतो.

म्हणूनच जीवनाकडे पाहताना दोन गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात—

१) आपण हवं ते नक्की ठरवणं, प्रयत्न करणं.

२) आणि न ठरलेलं जे घडेल त्याला समजूतदारपणे स्वीकारणं.

कारण शेवटी—

आपण ठरवतो तेवढंच नाही,

तर जे न ठरवता घडतं,

तेच कधी कधी आयुष्याला खरी दिशा देतं!

अपेक्षांचे दरवाजे बंद करा

अपेक्षांचे दरवाजे हळूहळू बंद करा,

समाधानाचे दरवाजे आपोआप खुले होतील !

खूप अपेक्षा धरल्यानंतर काय होतं आणि त्याचा शेवट काय होतो याचा अनुभव अनेकांनी अनेक वेळा घेतला असेल. छोटं उदाहरण देतो – आपण भर दुपारी उन्हातून घरी यायला लागतो. रस्त्यात आपण विचार करतो, आता मी घरी गेल्यानंतर माझी मुलगी किंवा माझी बायको माझं स्वागत करेल आणि थंड पाण्याचा ग्लास आणून देईल, टॉवेल आणून देईल. पण घरी गेल्यावर होतं त्याच्या उलट. आपण जेव्हा घरात जातो, तेव्हा ती व्यक्ती काहीतरी काम करत असते, किंवा ती तिच्या विश्वात असते. ती फक्त दरवाजा उघडते आणि आपल्याला आत घेते व पुन्हा आपल्या कामाला लागते. आपण मात्र अपेक्षा घेऊन आलेलो असल्याने त्या सर्व अपेक्षा भंग होतात आणि मनाला खूप वाईट वाटतं. “मी एवढं कुटुंबासाठी करतो आणि मला कोणी साधा पाण्याचा ग्लासही विचारत नाही” असे विचार मनात येतात.

या उलट आपण असं केलं तर? – कोणतीही अपेक्षा न करता घरात गेलो आणि घरात आपल्या बायकोने किंवा मुलांनी थंड पाण्याचा ग्लास किंवा वर सरबत आणून दिलं, तर किती आनंद होईल! खरंच हे करून बघा – अपेक्षेशिवाय एखाद्या व्यक्तीकडे गेल्यानंतर जे मिळतं, त्यातून मिळणारा आनंद हा दामदुप्पट असतो, अगदी एफडीसारखा!

अपेक्षा करून एखाद्या व्यक्तीकडे गेलो तर अपेक्षाभंग होण्याचा फार मोठा धोका असतो. आपण फक्त आपलं कर्तव्य बजावायचं आणि कोणालाही भेटायला जाताना निर्विकार भावनेने जायचं. कोणत्याही अपेक्षा घेऊन जायचं नाही. मग पहा – किती छान आनंद होतो. “अपयश मरणावून वोखटे” असं मी एकदा कुठेतरी ऐकलं होतं. पण मी असं म्हणतो – अपेक्षाभंग त्याहूनही अधिक वाईट!

अपेक्षा माणसाला खूप क्षीण बनवतात आणि दुसऱ्यावर अवलंबून राहायला शिकवतात. अपेक्षांच्या बाजारात आपण स्वतःला विकून टाकतो आणि स्वतःचं स्वत्व हरवून बसतो. क्षीण झालेला माणूस अपेक्षेच्या आशेने काहीतरी मिळेल असं गृहित धरतो आणि मनापासून काम करत नाही किंवा दुसऱ्यावर अवलंबून राहतो. अपेक्षेच्या या दबावाखाली आपण अपेक्षाभंगरूपी दुःखाला जवळ बोलावून घेतो. त्याऐवजी असं केलं तर? – विना-अपेक्षा आपण एखाद्याशी संबंध ठेवले, तर किती आनंद होईल बघा.

अपेक्षांचे दरवाजे सतत उघडे ठेवले, तर त्या दरवाजातून अपेक्षाभंगाची दुःखं येतात. त्याऐवजी अपेक्षांचे दरवाजे हळूहळू बंद करा, मग बघा – समाधानाचे दरवाजे आपोआप उघडले जातील.

✍️ सतीश मोरे सतिताभ

मोठ्या सुखाच्या शोधात धावू नका,

छोट्याशा आनंदात लपलेलं सुख शोधा !

ये इंसान क्या है, खुदा के भी आगे प्यार झुकता नही

माझे दक्षिणेतील आवडते निर्माते दिग्दर्शक के. सी. बोकाडिया यांच्या बॅनरखालील 1985 मध्ये रिलीज झालेला 'प्यार झुकता नही' हा चित्रपट मला खूप आवडतो. अमिताभ बच्चन यांच्या नंतर आवडणारा दुसरा सर्वात जवळचा हिरो म्हणजे मिथुन चक्रवती. 1985 साली आम्ही आठवी नववीला असेन. या काळात प्रेमाचं आकर्षण तर होतंच ! मात्र चित्रपटाचं आकर्षण फार होतं. चित्रपटातातील गाणी रेडिओवर किंवा टेप रेकॉर्डर ऐकण्याचा एक वेगळा ऑरा त्या काळात होता.

मला आठवते 'प्यार झुकता नहीं 'हा चित्रपट मी राजमहल थिएटरला पाहिलेला आहे. हा चित्रपट त्याकाळी खूप हिट झालेला होता. या चित्रपटातील 'तुमसे मिलकर ना जाने क्यू' हे गाणं खूप लोकप्रिय झालं होतं. बिनाका गीतमाला मध्ये अनेक आठवडे हे गाणं टॉपला होतं. चित्रपटातील सर्वच गाणी छान होती. शब्बीर कुमार  आणि लता मंगेशकर यांच्या सुंदर आवाजातील ही गाणी लक्ष्मीकांत प्यारेलाल यांनी स्वरबद्ध केली होती. या चित्रपटातील 'तुम्हे अपना साथी बनाने से पहले, मेरी जान मुझको बहुत सोचना है, हे गाणं मला खूप आवडतं. मी या गाण्याविषयीच आज थोडसं बोलणार आहे. 

तपूर्वी या चित्रपटाची स्टोरी तुम्हाला माहित नसेल तर सांगतो. गर्भ श्रीमंत कुटुंबातील एक तरुणी आणि सामान्य कुटुंबातील फोटोग्राफर तरूण यांची ही प्रेम कथा ! त्यांच्यातील हे प्रेम सहज फुलत जातं, दोघेही प्रेमात उत्कंठ बुडून जातात. लग्न करायचा निर्णय घेतात. मग ती तरूणी आपल्या वडलांसमोर आपल्या प्रेमाची कबुली देते. तिचे वडील त्याला एका पार्टीमध्ये यायचं निमंत्रण द्यायला सांगतात. प्रियकराला एका पार्टीमध्ये येतो. श्रीमंत बाप या छोट्या तरुणाला बाजूला घेऊन जातो आणि त्याची पूर्ण औकात काढतो. पार्टी सुरू झाली असते आणि अपमानित झालेला तो तरुण आपल्या भावना गीतातून व्यक्त करतो. 'तुम्हे अपना साथी बनाने से पहले, मेरी जान मुझको बहुत सोचना है' हे सांगताना गरीब श्रीमंतीतील मोठी दरी आपल्याला एक करू शकत नाही, तुझ्यावर मी आयुष्याची दोरी बांधू शकत नाही असं स्पष्ट सुनावतो. तुझ्याशी लग्न केलं किंवा तुझ्यासोबत लग्न गाठ बांधली तर तुला माझ्यासोबत अनेक संकटाला तोंड द्यावे लागेल, माझ्यासोबत तुला कधी उपाशी राहावं लागेल, जगाचे टोमणे ऐकून घ्यावे लागतील असं व्यक्त होत असताना असताना तो तरुण आपल्या मनातील गरिबीच्या भावना व्यक्त करतो. 

शब्बीर कुमार यांच्या गंभीर आवाजातील हे गाणं मला खूप आवडत होतं, आजही आवडतं. हा तरुण ही भावना व्यक्त केल्यानंतर थांबतो, पार्टीतून जायला लागतो मात्र ती तरुणी त्याला थांबवते. त्यानंतर त्या तरुणीने आपल्या आई-वडिलांसमोर त्या पार्टीमध्ये दिलेलं उत्तर मला त्याहून अधिक आवडतं. लतादीदींनी एका सुरात, एका दमात हे गाणं म्हटलं आहे. एस एच बिहारी यांनी लिहिलेल्या या गीतामध्ये अनेक उर्दू शब्द आहेत, त्याचा अर्थ मला त्यावेळी कळत नव्हता. आता थोडासा अभ्यास करून किंवा माहिती घेऊन माझ्या परीने मी या गाण्याचा अर्थ काढण्याचा मी थोडासा प्रयत्न केला आहे. बघा आपणाला आवडतो का?

मोहब्बत जिन्हें हो गई हो किसी से

मोहब्बत जिन्हें हो गई हो किसी से

मोहब्बत का अंजाम कब सोचते हैं?

ये ऐसा सुहाना सफ़र है कि जिसमें

हज़ारों हैं नकाम कब सोचते हैं

चराग़-ए-वफ़ा अपने हाथों में लेकर

मोहब्बत की राहों में जो चल पड़े हैं

बयाबाँ में होगी कि सहरा में होगी

कहाँ होगी अब शाम कब सोचते हैं

कहाँ होगी अब शाम कब सोचते हैं

मोहब्बत के मारों को अब और, ऐ, दिल

सताएँगी क्या सख़्तियाँ ज़िंदगी की?

जिन्हें थक के नींद आ गई पत्थरों पर

वो दुनिया का आराम कब सोचते हैं?

ये इंसान क्या है, ख़ुदा के भी आगे

कभी प्यार दुनिया में झुकता नहीं है

प्यार झुकता नहीं है

मोहब्बत ही जिनका ख़ुदा बन चुकी हो

किसी और का नाम कब सोचते हैं?

मोहब्बत जिन्हें हो गई हो किसी से

मोहब्बत का अंजाम कब सोचते हैं

मोहब्बत का अंजाम कब सोचते हैं

असे हे गाण्याचे बोल होते. यात खोलवर असा अर्थ आहे.

मोहब्बत जिन्हें हो गई हो किसी से

मोहब्बत का अंजाम कब सोचते हैं…

👉 ज्यांना खरं प्रेम झालं आहे, ते कधीच त्याचा शेवट किंवा परिणाम काय होईल हे विचार करत नाहीत. प्रेम हे सुंदर असतं ही भावना त्यांच्यामध्ये बसलेले असते त्यामुळे मी प्रेम केल्यावर काय होईल याचा ते का बर विचार करतील?

ये ऐसा सुहाना सफ़र है कि जिसमें

हजारों हैं नकाम कब सोचते हैं…

👉 प्रेमाचा प्रवास इतका सुंदर आहे की त्यात किती अडचणी येतात हे प्रेमिक कधी मोजतच नाहीत. या प्रवासात खूप सुंदर आठवणी मिळतात, खूप वेगळा अनुभव मिळतो हा अनुभव इतका सुखद असतो ती त्या अडचणीचा विचार प्रेमिक कधीच करत नाहीत

चराग़-ए-वफ़ा अपने हाथों में लेकर

मोहब्बत की राहों में जो चल पड़े हैं…

👉 ज्यांच्या हृदयात निष्ठेचा दिवा आहे आणि जे प्रेमाच्या मार्गावर निघाले आहेत,ते संकटे वा शेवटाची भीती बाळगत नाहीत. आलेली सगळी संकट त्यांना संधी वाढतात किंवा सोपी वाढतात. प्रेमाच्या या जादुई दिव्याच्या प्रकाशात ते अनेक वादळाला सामोरे जातात,त्यामुळे त्यांना संकटाची भीतीच वाटत नाही.

---

बयाबाँ में होगी कि सहरा में होगी

कहाँ होगी अब शाम कब सोचते हैं…

👉 त्यांच्या प्रेमाचा अंत कुठे होईल – ओसाड वाळवंटात की हिरव्या गालीच्यावर – हे ते कधीच विचार करत नाहीत. त्यांच्या दृष्टीने प्रेम एक सुंदर भावना असते त्या भावनेच्या विश्वात राहून सुखदुःखाची वाट ते सहज चालत राहतात. प्रेमाच्या या धुंद लहरी मध्ये ते चांगल्या वाईटाची पर्वा करत नाहीत.

मोहब्बत के मारों को अब और, ऐ दिल

सताएँगी क्या सख़्तियाँ ज़िंदगी की?

👉 जे आधीच प्रेमाच्या वेदनांनी विद्ध झाले आहेत, त्यांना आयुष्याची इतर अडचणी आणि त्रासाचा काय त्रास होणार? प्रेमात आलेल्या चांगल्या वाईट अनुभवाने ते आता इतके भक्कम झाले आहेत की त्यांना कसलाही त्रास झाला,कसलीही संकट आली तर त्याचं काहीच वाटत नाही.

जिन्हें थक के नींद आ गई पत्थरों पर

वो दुनिया का आराम कब सोचते हैं…

👉 जे थकून दगडांवरही झोपू शकतात, त्यांना जगाच्या सुखसोयींची काय पर्वा ? उन,वारा, वादळ  पाऊस याची त्यांना काही पर्वा नसते. खायला चांगलं अन्न मिळालं किंवा नाही मिळालं,चांगल्या सुविधा नाहीत मिळाल्या याचीही त्यांना पर्वा नसते. निखळ प्रेमाची भावना त्यांना सुखद गारवा देत असते.

ये इंसान क्या है, ख़ुदा के भी आगे

कभी प्यार दुनिया में झुकता नहीं है…

👉 माणूस देवासमोर झुकतो, पण खरे प्रेम कधीही कुणा पुढेही झुकत नाही. प्रेम हेच सर्वोच्च आहे. प्रेम आणि ईश्वर, प्रेम आणि जगाचा निर्माता या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. देव सुद्धा अनेकदा प्रेमासमोर नतमस्तक झाला आहे, मग जगासमोर हे प्रेमी कसे बरे हार मानतील ? खरं, निखळ प्रेम कधीच धमकी,दबाब,आकर्षण, पैसा ,सत्ता, प्रसिद्धी, बळजबरी किंवा दादागिरी यापुढे झुकलेले नाही, झुकणारही नाही.

---

मोहब्बत ही जिनका ख़ुदा बन चुकी हो

किसी और का नाम कब सोचते हैं…

👉 ज्यांच्यासाठी प्रेमच देव झाले आहे, ते दुसऱ्या कशाचाही विचार करत नाहीत. प्रेमात उत्कंठ बुडालेले आहेत.आता प्रेमालाच भक्ती मानू लागलेले आहेत. भक्ती आणि प्रेमाच्या रसाळ प्रवाहात डुंबून गेले आहेत. प्रेमाशिवाय ते इतर कोणताही  विचार कसा करतील?, प्रेम हेच त्यांच्यासाठी सर्वोच्च आनंद आहे. 

या गाण्यात प्रेमाची ताकद,त्यातील निष्ठा आणि त्याचे वेगळेपण सांगितले आहे. खऱ्या प्रेमिकांना अडचणी, शेवट, जगाच्या सुखसोयी किंवा संकटांची भीती नसते. त्यांच्यासाठी प्रेमंच ईश्वराहून सर्वोच्च असते. एस एच बिहारी यांनी यांनी प्रेमाच्या भावना कुट कुट भरून या गीतामध्ये व्यक्त केलेल्या आहेत. हे गाणं अजरामर आहे.

#सतीश मोरे सतिताभ

वेल्लूर किल्ला.. भव्य दिव्य पण मराठ्यांच्या इतिहास लपवला जातोय !

वेल्लूर किल्ला.. भव्य दिव्य 

पण मराठ्यांच्या इतिहास लपवला जातोय !

कांचीपुरमचा मुक्काम आटोपून आम्ही सकाळी लवकरच बाहेर पडलो.आज बुधवार आमचं डेस्टिनेशन होतं वेल्लोर. वेल्लोरला जाण्यासाठी खाजगी बस पकडली. वेल्लोर बस स्थानकावर उतरल्यानंतर रिक्षा केली.गेली तीन-चार दिवस आम्हाला चांगले रिक्षावाले मिळाले होते, मात्र वेल्लोर मध्ये रिक्षा चालकांनी आमच्या कडून अर्धा किलोमीटर साठी हटून, गटून दिडशे रुपये घेतले. उन कडक होते. रूमवर जाऊन आराम केला आणि दुपारी चार वाजता वेल्लोर पाहण्यासाठीसाठी बाहेर पडलो.

वेल्लूर पासून जवळच तिरूमलाईकोडी येथे  लक्ष्मी नारायणी मंदिर सुवर्ण मंदिर आहे लक्ष्मी नारायणी  विष्णू नारायणाची पत्नी आहे. हे मंदिर 40 हेक्टर (100 एकर) जमिनीवर स्थित आहे आणि वेल्लोर-आधारित धर्मादाय ट्रस्ट, श्री नारायणी पीडम यांनी बांधले आहे, ज्याचे अध्यक्ष अध्यात्मिक नेते श्री शक्ती अम्मा ज्यांना 'नारायणी अम्मा' म्हणून ओळखले जातं. सोन्याचे आच्छादन असलेले मंदिर, दिड टन सोन्याचा वापर  केले आहे.मंदिर कलेमध्ये तज्ञ कारागिरांनी जटिल काम केले आहे. सोन्याच्या पट्ट्या सोन्याच्या फॉइलमध्ये रूपांतरित करणे आणि नंतर तांब्यावर फॉइल बसवणे यासह प्रत्येक तपशील जपला आहे.हे मंदिर पाहिला दिवसातून सकाळी आणि संध्याकाळी पंधरा मिनिटे मोफत प्रवेश दिला जातो. इतर वेळेला मात्र हे मंदिर पहायचे असेल तर दीडशे रुपये तिकीट आकारले जाते. आम्ही तिकीट घेऊन मंदिर परिसरात गेलो. या ठिकाणी मोबाईल फोन येण्यास परवानगी नाही. मोठ्या प्रमाणात सिक्युरिटी आहे. दर्शन बारी फार लांब आहे. या बारी मधूनच आपल्याला मंदिराला गोल वेढा घालून तेथे जावे लागते. सुवर्ण मंदिरातील भव्यता राहून डोळ्याचे पारणे फिटले. दर्शन बारी मध्ये चहापाण्याची सुविधा करण्यात आलेली आहे.आम्हाला लगेच दर्शन मिळाले.या मंदिराच्या शेजारीच बालाजी मंदिर आहे, येथे लाडूचा प्रसाद दिला जातो. तामिळनाडूमधील अनेक मंदिरे पाहिली मात्र हे  सुवर्ण मंदिर श्रीमंताचे मंदिर असल्याचे माझी भावना झाली आणि इथे सर्व गोष्टीला पैसे आकारले जात होते.

सुवर्ण मंदिर दर्शन घेऊन आम्ही वेल्लोर किल्ल्याकडे निघालो. वेल्लोर किल्ल्याचा इतिहास काय आहे याबाबत थोडीफार माहिती होती. इतिहास तज्ञ व इंटरनेट वरून मिळालेली माहिती पुढीलप्रमाणे.

वेल्लूर किल्ल्याची मालकी विजयनगरच्या सम्राटांकडून , विजापूरच्या सुलतानांकडे , मराठ्यांकडे , कर्नाटकी नवाबांकडे आणि शेवटी ब्रिटिशांकडे गेली , ज्यांनी भारताला स्वातंत्र्य मिळेपर्यंत किल्ला ताब्यात ठेवला . ब्रिटिश राजवटीत, टिपू सुलतानचे कुटुंब आणि श्रीलंकेचे शेवटचे राजा , श्री विक्रम राजसिंहा यांना किल्ल्यात कैदी म्हणून ठेवण्यात आले होते. श्रीरंगारायाच्या विजयनगर राजघराण्याच्या हत्याकांडाचाही तो साक्षीदार आहे . 

1650 च्या दशकात, श्रीरंगाने म्हैसूर आणि तंजोर नायकांशी युती केली आणि गिंगी आणि मदुराईवर हल्ला करण्यासाठी दक्षिणेकडे कूच केले . त्याचा पहिला मुक्काम म्हणजे गिंजीचा किल्ला ताब्यात घेतला, परंतु मदुराईच्या थिरुमलाई नायकाने उत्तरेकडून वेल्लोरवर हल्ला करून श्रीरंगाचे लक्ष वळवण्यासाठी विजापूरच्या सुलतानाला विनंती केली . विजापूरच्या सुलतानाने तातडीने मोठी फौज पाठवून वेल्लोरचा किल्ला ताब्यात घेतला. त्यानंतर, मदुराई-विजापूरच्या दोन्ही सैन्याने वेल्लोर-तंजोर सैन्याचा पराभव करून गिंजीवर एकत्र आले. युद्धानंतर दोन्ही किल्ले विजापूरच्या सुलतानाच्या ताब्यात गेले. या पराभवाने विजयनगर सम्राटांच्या शेवटच्या थेट पंक्तीचाही अंत झाला. या घटनेनंतर 20 वर्षांच्या आत मराठ्यांनी विजापूर सुलतानांकडून किल्ला ताब्यात घेतला.

1676 मध्ये, थोर मराठा राजा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नेतृत्वाखाली मावळ्यांनी तंजोर देशाकडे दक्षिणेकडे कूच केले. त्याच वर्षी, छ शिवाजी महाराजांचा भाऊ एकोजी याने तंजावरचा ताबा घेतला, परंतु त्यांच्या जवळच्या शेजारी मदुराई आणि विजापूर सुलतान यांच्याकडून त्यांना धोका होता , जे अनुक्रमे गिंगी आणि वेल्लोर येथे होते. शिवाजी महाराजांच्या सैन्याने 1677 मध्ये प्रथम जिंजीचा किल्ला ताब्यात घेतला, परंतु वेल्लोरवर हल्ला करण्याचे काम त्यांच्या सहाय्यकाकडे सोपवले आणि मुघल सम्राट औरंगजेबच्या प्रदेशावर हल्ला होत असल्याने ते दख्खनकडे गेले. 1678 मध्ये, प्रदीर्घ चौदा महिन्यांच्या वेढयानंतर, किल्ला मराठ्यांच्या ताब्यात गेला. शिवाजी महाराजांच्या प्रतिनिधीने गडाची तटबंदी मजबूत केली आणि त्या भागावर १६७८-१७०७ या कालावधीत शांततेत राज्य केले. 

मराठा साम्राज्याचा प्रतीक असलेलं वेल्लोर किल्ला पाहण्यासाठी खरंतर खूप उत्सुकता होती. हा किल्ला पुरातत्व खात्याच्या ताब्यात आहे. या किल्ल्याचे अतिशय चांगल्या पद्धतीने जतन केले जात आहे. किल्ल्याच्या बाहेर समोरच भव्य गार्डन तयार करण्यात आलेले असून या गार्डनमध्ये सायंकाळी वेळेला फार मोठी गर्दी असते. किल्ल्याच्या तटबंदी  भक्कम आहेत ,तटबंदी समोर मोठा खंदक असून त्यामध्ये पाणी वाहत होतं . किल्ल्यावर टिपू सुलतानचा महाल आहे, भव्य मशिद आहे, भव्य सेंट जॉर्ज चर्च आहे आणि त्याहून डोळे दिपवणारे जलकंठेश्वरर मंदीर आहे. यापैकी जलकंटेश्वर मंदिर त्याच्या भव्य कोरीव कामांसाठी प्रसिद्ध आहे. किल्ल्याची बांधणी काहीशी जलदुर्गासारखी असून त्याच्या सभोवती दुहेरी दगडी चिरेबंदी तट आहे. तटाभोवती खोल व रुंद खंदक आहे. पूर्वेला किल्ल्याचा मुख्य दरवाजा आहे. किल्ल्यात जलकंठेश्वर विजयानगर वास्तुशैलीतील भव्य मंदिर असून त्याच्या मंडपातील तीरशिल्पात देव-देवतांच्या पूर्णाकृती मूर्ती आहेत. प्रवेशद्वाराच्या दोन्ही बाजूंस नृत्यमग्न असलेल्या पार्वतीची त्रिभंगातील मूर्ती लक्षवेधक आहे. किल्ल्यात अनेक शासकीय कार्यालये असून येथील खंदकातील पाण्यावर मत्स्यसंशोधन केंद्र चालविले आहे.

जलकंठेश्वरर मंदीर पाहून झालं. पण हुरहूर लागली होती माझ्या शिवरायांचे नाव कुठे आहे काय याची, मराठा साम्राज्य उल्लेख कुठे आहे काय याची ! छत्रपती शिवरायांच्या मावळ्यांनी हा किल्ला जिंकला होता याचा इतिहास मात्र या ठिकाणी कुठेही लेखी स्वरूपात पहायला मिळत नाही. याचं फार वाईट वाटलं. या परिसरात फिरताना अनेक जणांना याबाबत विचारलं मात्र याची माहिती कुणालाही नव्हती. रिक्षा ड्रायव्हरला विचारलं, सिक्युरिटी गार्डन विचारलं, आर्किलॉजिकल सर्वे विभागाच्या काही लोकांना विचारलं. मात्र कोणीही या किल्ल्यावर छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मराठा साम्राज्य होतं याची माहिती नसल्यास सांगितले. नाही खूप वाईट वाटलं. अशाच प्रकारे इतिहास लपवण्याचा प्रकार आग्रा येथे केला जातो. तिथंही  छत्रपती शिवाजी महाराजांनी केलेला पराक्रम तेथील गाईड लोक कोणाला सांगत नाहीत. किमान आग्रा किल्ल्याच्या बाहेर छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा असणारा भव्य पुतळा पाहून उत्साही किंवा उत्सुक पर्यटक विचारतात तरी हा पुतळा कुणाचा आहे. मात्र गाईड फक्त शिवाजी महाराजांचा पुतळा आहे एवढंच सांगतात. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी औरंगजेब बादशहाच्या हातावर तुरी देऊन आग्रा येथून स्वतःची सुटका केली होती याची माहिती दिली जात नाही. याचा मी स्वतः साक्षीदार आहे. वेल्लूर किल्ल्याचा परिसर भव्य आहे. हा किल्ला पुरातत्व खात्याच्या ताब्यात असला तरी किल्ल्याचा सविस्तर इतिहास इथे लिहिल्याचे कुठेही पाहायला मिळाले नाही. हे खाते भारत सरकारचे आहे की तामीळनाडू सरकारचं आहे याबाबत शंका आली..यावर काय करता येईल याचा विचार महाराष्ट्रातील गडप्रेमी, शिवप्रेमी आणि सत्ताधारी राजकारण्यांनी करण्याची गरज आहे.

सहा दिवसाचा दक्षिण भारत अभ्यास दौरा झाला. आता परतीच्या प्रवासाचे वेध लागले होते. रात्री साडेबारा वाजता वेल्लूर कंन्टेटमेंट स्टेशनवरती पोहोचलो आणि आमच्या कराडच्या परतीच्या प्रवासाला सुरुवात झाली. गुरुवारी रात्री उशिरा पोहचणार आहे. भेटू लवकरच 

उद्या वाचा ..

दक्षिण भारतात आणि भारतीयांत वेगळे काय दिसलं?

*सतीश वसंतराव मोरे सतिताभ* 

9881191302