फॉलोअर

१२ जुलै २०१६



🚩🚩🚩माझी वारी🚩🚩🚩

दिनांक 12 जुलै 
भंडीशेगाव  सतीश मोरे 

पंढरीची पायी  वारी सुरू होऊन  आज 15 दिवस झाले, वारीचा आता अंतिम टप्प्या आहे.  पंढरी 32 किलोमीटर अंतरावर आहे. विठ्ठल दर्शन तीन दिवसावर आलं आहे. आज 16 किलोमीटर चालायच,  उद्या 8 आणि परवा 6 किलोमीटर,  आली पंढरी. ही चर्चा सुरू  असतानाच काल झोप लागली होती. पहाटे दिड वाजता बापूंनी उठवले.  मी म्हणालो,  अहो दिड वाजले आहेत,  आज जवळचा टप्पा आहे,  झोपा.  सारे पुन्हा झोपले.  अडीच वाजता काही जण जागे झाले,  सर्वाना उठवले.  वळकटी ट्रकात नेऊन ठेवल्या.  ब्रश केला. सारे बाहेर पडलो.  गेली चार दिवस पालखी तळावर भाजपायुमो, प्रशासन, संघाचे कार्यकर्ते  आणि ग्रामस्थ यांनी वारकरी लोकांना शौचालय युनिट  उपलब्ध करून दिले आहेत.  उघड्यावर जाऊ नका,  पालखी तळावर अमुक ठिकाणी युनिट  ठेवले आहेत,  मोफत उपलब्ध आहे,  भरपूर पाणी आहे असे आवाहन स्पिकर वर केले जात होते. गत वर्षीचा अनुभव आणि यंदाचा विचार करता काही प्रमाणात का होईना निर्मल वारीने एक पाऊल पुढे पडले आहे. सकाळी या अतिशय  अत्यावश्यक कामासाठी  केलेल्या सुविधांचा लाभ वारकरी घेत होते,  हा बदल स्वागतार्ह आहे. 

सव्वा तीन वाजता चालायला सुरुवात केली.  नेहमी प्रमाणे खुप गर्दी होती.  पहाटे अंधारात चालताना फक्त पुढे बघायचे, पुढच्याचे चालणे अनुकरण करत पुढे चला,  माऊली, माऊली म्हणा, चालत रहा,  येवढेच करायचे असते. ज्याला पुढे जायचे त्यानी उजव्या बाजूने माऊली माऊली म्हणत जायचे, वाहनाची लाईन त्याच बाजूला  असते,  थोडी रिस्क  असते,  पण काही अडचण येत नाही. वारी हे पुर्व संचित आहे,  असे म्हणतात, आम्ही खरंच नशीबवान आहे,  वारी करायला मिळाली, त्यामुळे  या सर्व  अडचणी,  अडथळे वर मात करत चालत  आहे.  आजपर्यंत कोणतीही अडचण आली नाही.  खुप आनंद लुटत आम्ही चालत राहिलो. 

तोंडले आणि  बोंडले अशी दोन गावे रस्त्याचे विरूद्ध बाजुला  आहेत.  इथेच माऊली पालखी दुपारचा भोजन विसावा असतो,  येथेच तुकाराम महाराज आणि माऊलींच्या पालखी जवळून जातात.  या ठिकाणी सकाळी सहा वाजता पोहचलो.  खुप कंटाळलो होतो, त्यात बारीक पाऊस झाल्याने रस्ता घसरट झाला होता,  एक माऊली पडली होती.  थोडे थांबायचे ठरवले. 
बोंडले गावातील  एका दुकानासमोर कागद  अंथरले. पडलो.  सात वाजता जागे झाले सारे.  ईपुढारी ओपन केला,  सारे जण माझेजवळ आले.  पाऊस  आणि पुराच्या बातम्या पाहिल्या.  कोयना धरण भरेल यंदा नक्की,  कराड पुलावरून पाणी जाणार. .... हे होणार,  ते  होणार सुरू झाले.  चहा घेऊन पुढे चालू लागलो. 

 
 
 
 
खरं तर  आज आमच्या दिंडीत चकुल्या मेनू होता.  पण त्यासाठी  आकरा वाजेपर्यंत थांबायला लागले असते.  अजून चार तास होते.  सर्व संमतीने पुढे चालत रहायचा निर्णय घेतला.  एक दोन किलोमीटर चाललो,  कडेला कुठे पाणी दिसते काय याचा सारेच शोध घेत होते,  पाणी असायचे पण गर्दी खुप असायची,  किंवा गर्दी कमी होती पण पाणी कमी होते.  पंढरपूर तालुक्याचे या भागात पाणी दुर्भिक्ष होते.  कुठेही पाणी व्यवस्था नव्हती.  ज्याची विहीर आहे,  तिथे खुप कमी पाणी होते.  पुढे सोय होईल , माऊली करतील काहीतरी, असा विश्वास होता,  चालत राहिलो.  चढाला महाराष्ट्र शासन पीडब्लुडी विभागाचे चार टॅकर ओळीत उभे होते.  एकातले पाणी कमी होते,  तर तीन जागी महिलाची स्नान करण्यासाठी गर्दी होती.  चला पुढे म्हणालो,  एव्हाना साडे आठ वाजले होते,  भुकेची जाणीव झाली. पुण्यातील आमदार श्रीमती
माधुरीताई मिसाळ यांच्या वतीने पिठलं भात जेवणाचीसोय केली होती. पळसाच्या पानाच्या  पत्रावळी वर गरमागरम भात पिठलं घेऊन मस्त नाश्ता केला. पोट भरलं.  आमचे काही मित्रांनी  पेठ वडगावच्या माऊली अन्नछत्र मंडळाने तुपातला शिरा पण घेतला. पुढे निघालो. चालत राहिलो.  रस्त्याकडेला आंघोळीसाठी गर्दी दिसली. आता काही झाले तरी तिथे जायचेच,  असे म्हणून उतरलो खाली.  खुप गर्दी होती,  तरीही घुसलो, उंच पाईप लावली होती, बोअर होती.  पाणी कमी जास्त होत होते,  गडबडीत स्नान केले, तयार झालो,  गंध लावला, निघालो.  

बारा वाजता भंडीशेगाव येथे पोहचलो.  कपडे वाळत टाकली.  लिंबाच्या झाडाखाली पडलो . तीन पर्यंत आराम केला. झाडाखालच्या राष्ट्रीय गप्पा मारत बसलो. चार वाजता   आमची वाहने आली,  तंबू उभारणे सुरू झाले. दरम्यान टॅबवर काम केले . मोबाईल बॅटरी  उतरली होती, चार्ज करण्यासाठी बाहेर पडलो.  मोबाईल चार्ज सेंटर वारीत उपलब्ध आहेत.  पुढे पानपट्टी मागे चार्ज सेंटर होते,  सोबत काही  सहकारी पण होते. मोबाईल लावून तिथेच बसायला लागते,  त्यामुळे तिथेच ठाण मांडले. दरम्यान त्याची माहिती घेतली,  टॅबवर वारी सुरू केली.  परत जाताना एका  आवाजाकडे लक्ष वेधले.  

तंटामुक्त गाव अभियान अंतर्गत सोलापूर पोलीसाचे किर्तन कलापथक होते.  सहाय्यक फौजदार विठ्ठल माने यांचे ऑन ड्युटी किर्तन झाले.  खुप लोक जमले होते. अतिशय सुंदर विवेचन करताना बायकोवर दादागिरी नको, व्यसने करू नका,गुरू नाही त्याचे जीवन गुरासारखे, पण गुरू करताना काळजी घ्या, असे आवाहन केले. भिंतीवरचा विषारी विंचू  पाल खाते,  तीच अतिविषारी पाल जमीनीवर आली की  कोंबडी खाते मग त्या कोंबडींचे  तगडे ओढून खाणारा माणुस किती विषारी ? असा प्रश्न उपस्थित केला. 7350014801 हा मोबाईल नंबर देताना मी किर्तनकार पोलीस  आहे,  पाकीटमार महाराज नाही, तुमच्या गावात बोलवा , प्रवास खर्च दिला तरी चालेल ,नाही दिला तर  चालेल,  असे सांगून वाढदिवस,  पुण्यतिथी दिनी एक झाड लावा , असे आवाहन त्यांनी केले. पोलीस काॅन्स्टेबल रमेश ठोंबरे ,रविकिरण माने,सुरेश कांबळे ,रमेश सुरनर यांनी त्यांना साथ दिली. 

सात वाजता पालखी  आली. आज पुन्हा समाज आरती अनुभवली.  
उद्या पुढारीत समाज  आरती  याविषयी वाचा. 

आरती नंतर तळावर सेना कराड तालुका प्रमुख माझे गाववाले  विनायक भोसले आणि नितिश जाधव नाना सैदापूरकर यांची भेट झाली. सोबत प्रमोद खंडागळे  आणि अमित पवार होते.   दुपारी फोन करून त्यानी कळवले होते.  तळावर फोन लागत नाही,  पण फोन लावायला काढला आणि विनायक समोर!  दोघांना भेटून खुप आनंद झाला.  त्याना आमच्या तंबूत नेले, सर्व दाखवले.  गप्पा मारल्या. जाधव यांनी माझी वारी रोज वाचतो असे मला  आवर्जून सांगितले. आज बंडा तात्याचा मुक्काम इथेच होता. आठ वाजता तात्या जेवताना दिसले ,पुन्हा जाऊन भेटू म्हटले तर सव्वा नऊ वाजता ते एका छोट्या झाडाच्या बुंध्याला झोपले होते. खरंच तात्या फार मोठी विभुती आहेत, वारीत पदोपदी याचा अनुभव आला. 

नऊ वाजता जेवलो. आजची वारी पूर्ण केली. 
दिवसभर खुप आनंद मिळाला. 


     - सतीश मोरे 9881191302

     माऊली माऊली

🚩 माझ्या ब्लॉगला अवश्य भेट द्या 🚩

महिला माऊली सेवेकर्च्याया कामाला सलाम
 

वेळापूर सतीश मोरे 

कामाची योग्य विभागणी,  श्रम ,जल ,काम  ,आहार,  स्वच्छता याचे योग्य व्यवस्थापन,  अचुकता ही पंढरीच्या वारीला जाणाऱ्या सर्व दिंड्याची खास वैशिष्टय़े म्हणता येतील. वारीत महिला आणि पुरूष दोघांचाही सहभाग असतो. कष्टाची कामे पुरूष करतात.   त्याहून अधिक क्लिष्ट,  अवघड  आणि कमी प्रतिष्ठेची मात्र अत्यावश्यक कामे करायला महिला सेवेकरी  18  ते 20  तास धडपडत असतात. कोणतीही बिदागी न घेता काम करणाऱ्या  सेवेकरी महिला माऊलींच्या या सेवेमुळेच हायजेनिक पोटभर जेवण वारकर्याना मिळू शकते. सलाम या सेवेला,  त्रिवार सलाम त्या माऊलींना !


वारी प्रवास सुरू होण्याआधी किमान महिनाभर तयारी सुरू केली  जाते.  वारकरी किती येणार,  त्यात महिला किती,  पुरूष किती,  सेवा देणारे किती,  टाळकरी, झेंडेकरी, याचा विचार केला जातो.  त्यानुसार तंबू संख्या किती  असावी,  स्वयंपाकाची भांडी किती व कोणती  आणायची,  जेवणाचे धान्य,  साखर,  तेल आदी साहित्य किती घ्यायचे याचे नियोजन केले जाते. हे साहित्य कुठे ठेवायचे,  कोणत्या दिवशी कोणता स्वयंपाक असतो यावरून ट्रकमध्ये साहित्य त्या क्रमाने भरले जाते.  हे सर्व काम करताना पुरूष सेवेकरीची जितकी आवश्यकता असते त्याहून  अधिक छोटी छोटी पण  महत्वाची कामे महिला सेवेकरी करतात.  अनेक दानशूर लोक गहू किंवा तांदुळ देतात, ते निवडण्याचे काम तसे खुप सोपे आहे, वाटते. पण वारीत सहभागी लोकांच्या संख्येनुसार धान्याची पोती 10  ते 20 इतकी असतात. ह धान्य निवडायचे काम  पुरूषांना जमत नाही, किंबहुना ते करत नाहीत. गहू निवडून ते दळून पीठ वाहनात ठेवले जाते.  

आळंदीला गेल्यापासून पंढरपूर मठात पर्यंत अनेक छोटी मोठी कामे महिला सेवेकरी करतात.  अनेक वर्षे पासून सेवा करणाऱ्या अनेक महिला सेवेकरी वारीत पहायला मिळाल्या. तीस वयापासून 70 वर्षे वयाच्या महिला सेवेकरी हे काम माऊली सेवा म्हणून करतात.  क्वचितच महिला नाममात्र बिदागी घेतात.  विनामोबदला काम करणाऱ्या सर्व सेवकांचा शेवटी टाॅवेल , टोपी,  चोळी नारळ देऊन सत्कार केला जातो.  सेवेकरी महिला अथवा पुरूषांना स्वतंत्र तंबू व्यवस्था असते . पहाटे तीन वाजता तंबू काढला की सारे साहित्य ट्रकमध्ये टाकले जाते.  त्यानंतर याच ट्रकमध्ये या महिला जशी जागा आहे तिथे  बसतात. या दरम्यान थोडी झोप लागते. दुपारचा भोजन विसावा ठिकाणी चार -पाच वाजता  वाहन पोहचते.  तिथे जी सोय आहे त्यानुसार आंघोळ व इतर विधी आटोपला जातो. उजाडलेले असते.  लगेच स्वयंपाक तयारी सुरू होते. 

 मुख्य आचारी जेवणाचा मेनू सांगतात.  लगेच पीठ मळायला घेतले जाते. त्याचवेळी भाज्या स्वच्छ करून निवडणे, कांदा व भाज्या कापणे, लसूण सोलणे , मसाला तयार करणे चपात्या लाटणे,  भाजणे,  भाकरी करणे, हे काम करताना या महिला गवळणी, हरिपाठ म्हणतात. हरीचे नाम घेता घेता काम सोपे होऊन जाते. संपते.  ही कामे दिसताना सोपी वाटतात,  पण महिला सेवेकरीच ते करू शकतात. जेवण तयार झाल्यावर वाटपींना भरून देणे, चपात्या,  भाकरी मोडणे ही कामे महिलांवरच येऊन पडतात. बारा वाजता पंगती संपतात आणि सर्वात क्लिष्ट भांडी धुवायचे,  घासायचा काम महिला सेवेकरीच करू शकतात. किमान 3 ते 5 मोठ्ठी पातेली, कढई, उलातणे, पळी, वगराळी आदी भांड्याचा ढिगच लागतो. नाक न धरता आणि मुरडता घरच्या प्रमाणे महिला हे काम करतात. 

एक वाजता ट्रक पुन्हा सुरू होतो. तीन पर्यंत मुक्काम ठिकाणी पोहचतो. या दरम्यान डुलकी लागते. तंबू उभे झाल्यावर तासभर विश्रांती घेऊन पुन्हा सायंकाळच्या सस्वयंपाकाची तयारी सुरू होते. पुन्हा तेच.  सारे जण झोपलेले असतात तेव्हा  दहा, आकरा पर्यंत महिला भांडी घासत  असतात. त्यानंतर तंबूत झोपतात. महीला सेवेकर्याचे वेळापत्रक असे बिझी राहते. या शिवाय दिंडीत  आलेले पाहुणे यांना चहापाणी करून देणे,  दिंडी मालकांना वेगळा स्वयंपाक तसेच कपडे धुणे,  ही कामे महीलाच करतात. म्हणूनच या महिलांना सलाम करावा वाटतो,

११ जुलै २०१६


🚩🚩🚩माझी वारी🚩🚩🚩

दिनांक 11 जुलै 
वेळापूर  सतीश मोरे 

पहाटे 2 वाजताच गोवारेच्या बापूंनी त्याच्या स्टाईलमधे हाळ्या मारत जागे केले. सारेजण  उठले.  सारे विधी आटोपून तीन च्या सुमारास रस्त्यावर  आलो.  वारकरी जेव्हा प्रवास सुरू करतो तेव्हा निघताना रस्त्याला नमस्कार करतो आणि मगच पुढे जातो. यामागे कृतज्ञतेची भावना  असते. ज्या रस्त्यावरन चालायचे आहे, तो रस्ता साथ देणार आहे, त्यावरून चालणार आहे त्याला नमस्कार करून,  त्याची परवानगी घेणे,  हा त्यामागचा हेतू आहे. 

आज 18 किलोमीटर अंतर पार करायचे होते,  फार नव्हते.  पण तरीही आम्ही लवकर निघालो . ज्ञानदेव तुकाराम ज्ञानदेवचा ताल ठेका धरत  अंधारात चाललो होतो.  खुप गर्दी होती.  वाहने पण खुप होती.  हवा अजिबात नव्हती, त्यामुळे धुराचा त्रास होत होता.  पोलिसांनी वाहतूक व्यवस्था सुरळीत व्हावी म्हणून चोख नियोजन केले होते.  आम्ही चालत राहिलो.  चहा पाणी करण्यासाठी चार च्या सुमारास थांबलो.  पुन्हा चालायला लागलो. 

पंढरपूर आता जवळ आले आहे,  आता दोन तीन मुक्काम राहीले,  चर्चा सुरू होती.  आज  आणि  उद्या लवकर  उठावे लागणार,  परवा पासून  अंतर कमी  असल्याने चालायला सुरुवात दुपारी असणार,  काही जण सांगत होते.  गेली 13  दिवस पहाटे  उठायला लागतेय,  आता दोनच दिवस हे करावे लागणार,  हा विचारच खुप सुख देऊन जात होता. आम्ही खुललो होतो,  चालत राहिलो.  पुन्हा पावणे पाचच्या सुमारास चहाला थांबलो.  मी चहावाल्याला फक्त गरम पाणी करून मागीतले.  घसा स्वच्छ झाला,  खोकला पण कमी झाला यामुळे.  तिथेच सारेजण थांबले.  लवकर निघालो आहे,  पुढे जाऊन अंधारात कॅनाल मध्ये कसे उतरायचे?  चला इथेच पडा,  सारे सहमत.  आम्ही तिथेच कागद  अंथरला, जवळपास आत मोठी रोपवाटिका होती . हवा थंडगार होती, मस्त झोप लागली. साडे पाच   वाजता महेश तवर यांनी  उठवले,  चला उजाडले. पुन्हा चालू लागलो . सव्वा सहा वाजता  आम्ही कॅनाल जवळ पोहचलो.  मी खरे तर आंघोळ करणार नव्हतो, पण वाहते पाणी पाहून बेत बदलला.  सारे जण  आत  उतरले.  मनसोक्त स्नान करून तयार झालो, सुतार माऊलीनी गंध लावला. 


कॅनाल जवळच आमचे दुपारचे जेवण होते.  लगेच पोहचलो तेथे.  हवा जोरात सुटली होती.  कपडे,  टाॅवेल वाळायला टाकली आणि पिक अप जीप च्या मागे फळ्यावर जाऊन बसलो. फ्रेश मुड मध्ये  एक विषय टॅबवर तयार केला. थोडा पेंग  आला,  डुलकी काढली.  पुन्हा उठलो आणखी एक विषय तयार केला.  दहा वाजले होते,  तिकडे जेवणाची तयारी सुरू झाली होती.  आज कराडचे भैया तवर, रामभाऊ शिंदे,  तुकाराम पोळ, चंद्रनील कारखानीस, जालिंदर यादव  यांचे वतीने जेवण होते.  सारे जण  आकरा वाजता आले, श्रीखंड घेऊन,  बाकी स्वयंपाक तयार होता . पण दिंडी आली नव्हती.  स्वयंपाक तयार  असला तरी जोवर  दिंडी येत नाही तोवर पंगत पडत नाही.  आज खुडुस फाट्यावर दुसरे रिंगण होते.  ते रिंगण झाल्यावर बराच वेळ वारकरी तेथे खेळ करत होते.  त्यामुळे वेळ लागत होता.  इकडे आम्ही सारे दिंडीच्या प्रतिश्क्षेत होतो.  भुक तरी जाम लागली होती. कुणी चिवडा लाडू खाऊन घेतला,  कोणी चहाला गेले.  साडे बारा वाजता दिंडी आली.  बसायला जागा योग्य नव्हती त्यामुळे बुफे सिस्टीमने जेवण झाले.  ताट हातात घेऊन मिळेल त्या जागेवर बसत होते. वारीत  आपले जेवण झाले की स्वतचे ताट स्वत धुवायला लागते.  जेवण करताना काही वाटत नाही,  ताट धुवायला सुद्धा काही वाटत नाही,  पण पाणी टाकी पुढे इतकी गर्दी होते, त्यात भर नळाखाली
झालेला चिखल,  त्यामुळे तिथे जाऊ वाटत नाही.  मी रोज एक  आयडिया करतो,  कमी जेवण घ्यायचे,  लवकर खायचे आणि कोणी यायचे अगोदर टाकीजवळ जाऊन ताट वाटी धुवायची. आज गर्दी खुप होती.  पण  आमचे भाग्य नाही जेवलेले लोक  आमचे ताट स्वत मागून घेत होते.  माझे ताट  एका वृद्ध माऊलीने मागीतले,  पण मी धुवून तुम्हालाच देतो , असे सांगितले,  तरी त्यानी ऐकले नाही.  शेवटी मी ताट दिले.  आपले ताट दुसर्‍याला धुवायला
लावले,  फिल झाले.  पण मग त्या माऊलीचा शोध घेतला,  पाणी बाटली भरून त्या माऊलीला दिली, तेव्हा हलके वाटले.

दोन वाजता निघालो,  वेळापूर दिशेने. पुढे बोर्ड वाचला वेळापूर 5 किलोमीटर. बरे वाटले.  वारीत चालताना  अंतर कसे निघून जाते हे कळत नाही.  सकाळच्या टप्प्यात काहीच वाटत नाही,  पण दुपारी  संध्याकाळी पाय थोडे दुखतात, तेव्हा  अंतर बोर्ड पाहून हायसे वाटते.  स्वच्छ हवा होती, वातावरण ढगाळलेले होते,  उन  नव्हते. चालत राहीलो. 

वेळापूर  अलिकडे उतार रस्ता आहे.  तिथे आल्यावर तुकाराम महाराजांना पंढरपूर मंदीर दिसले होते,  भास झाला होता, त्यामुळे ते येथून धावत सुटले होते,  अशी श्रद्धा आहे.  याठिकाणी पालखी खांद्यावर घेऊन धावतात, पालखी यायला वेळ होता.

सिंचन करितां मूळ । वृक्ष वोल्हावे सकळ ॥1॥ 
नको पृथकाचे भरी । पडों एक मूळ धरीं ॥ध्रु.॥ 
पाणचो-याचें दार। वरिल दाटावें तें थोर ॥2॥ 
वश जाला राजा । मग आपुल्या त्या प्रजा ॥3॥ 
एक चिंतामणी । फिटे सर्व सुखधणी ॥4॥ 
तुका ह्मणे धांवा । आहे पंढरिये विसांवा ॥5॥



आमचे सहकारी धावू लागले,  इतरही वारकरी धावत होते.  हा क्षण टिपायला चॅनेलच्या व्हॅन तयार होत्या,  तसेच परिसरातील लोक जमले होते,  उंचावर बसले होते. येथे धावा  आणि भारूड सादर केले जाते. बुलढाणा जिल्ह्य़ातील लोक भारूड करत होते, काही महीलानी पिंगा धरला होता,  मजा आली. 

साडे तीन वाजता तळावर पोहचलो, काही  तंबू तयार होते.  कागद टाकला आणि पडलो तासभर. साडे चार वाजता आमचे तंबूत  आलो,  पुन्हा झोपलो.  साडे पाच वाजता हरिपाठ सुरू झाला,  उठलो. नंतर वारी लिखाण केले .

जेवण तयार होते, निरोप आला पण भुक लागली नव्हती. तरीही सहकारी निघाले साडे सात वाजता जेवायला बसलो.  जेवण झाल्यावर तंबूत गप्पा पावसाच्या. वसिम शेख यांनी मला कराड कृष्णा नदीचा पूर फोटो पाठवला होता,  तो सर्वानी पाहीला.  यंदा पुलावरून पाणी जाईल का यावर अटकळी सुरू झाल्या. कृष्णा नदीतील मड्या मारूती मंदिर पाण्यात  बुडणे हे कराडकरांसाठी पुर सिम्बॉल आहे. ती चर्चा रंगली.  गप्पा मारत एक  एक जण झोपू लागला.  


 
एकंदरीत आजचा दिवस छान गेला. 

     - सतीश मोरे 
       9881191302

     माऊली माऊली

🚩 माझ्या ब्लॉगला अवश्य भेट द्या 🚩


फुकटखाऊ वृत्तीच्या  लोकांमुळे
वारी मार्गावर अन्न
  सोहळ्याची उंची वाढविण्यासाठी दानशुराच्या सहकार्याची  गरज 


माळशिरस :  सतीश मोरे

वारीत अन्न देणारे हजारो हात ,खाणारे लाखो आहेत.  परंतू  फुकट मिळाले म्हणून घ्यायला धावणारे मोकळे वारकरी याच्यामुळे पंढरीची वारीला अस्वच्छ  रूप येऊ लागले आहे.  शिस्तबद्ध माऊली पालखी सोहळ्यातील कोणीही वारकरी मोफत उपलब्ध असलेल्या कोणत्याही सेवेचा लाभ घेत नाही.  शिस्तबद्ध सोहळा जगाला हेवा वाटेल  असा  आहे.  पण या पालखी पुढे चालणाऱ्या वारकर्याच्या मोफत मिळेल ते खाऊ, उरलेले रस्त्यावर फेकून देऊ, अशा वृत्तीमुळे वारी मार्ग गलिच्छ होऊ लागले आहेत. माऊली सोहळा उंची वाढवढ्यासाठी  दानशूर व्यक्ती व संस्थानी वाया जाणारे दान बंद करून  इतर  उपक्रमात वाटा उचलला पाहीजे. 



पालखी सोहळ्यात सर्वात  पुढे मानाचा नगारा,  त्या मागे दिंडी नंबर 27 आणि  त्या पाठोपाठ माऊलींचा अश्व  असतो. नंतर 26 ते 1 अशा मानाच्या दिंड्या असतात. त्यानंतर रथात ठेवलेली माऊली पालखी असते.  त्या पाठोपाठ 1 ते 201 या मानाच्या दिंड्या असतात. गेल्या काही वर्षांत या मागोमाग 200 दिड्या नव्याने  आलेल्या आहेत.  रथासमोरील 27,  रथ,  मागील 201 आणि इतर 200 दिंड्या,  यामध्ये सहभागी टाळकरी, झेंडेकरी, वारकरी, तुलसी आणि पाणी वाटणारी महिला, चोपदार याला पालखी सोहळा म्हणत्यात. या सर्वाची संख्या दिड ते दोन लाख असते. शिस्तबद्धता, अचुकता,वक्तशीरपणा,  नियमबद्धता, कडकपणा पहावा तर या सोहळ्यातच. याचेवर पुर्ण नियंत्रण सोहळ्याचे चोपदाराकडे असते. अंतरानुसार  सकाळी सहा सात  वाजता निघणे,  नऊच्या सुमारास पहिला विसावा,  दुपारी बारा वाजता जेवण विसावा, साडे चार दरम्यान  आणखी एक विसावा, त्यानंतर सहा वाजता मुक्काम ठिकाणी पोहचणे, असा यांचा नित्यक्रम  असतो. नैसर्गिक परिस्थिती अपवाद वगळता यात कधीच बदल होत नाही. यांचे विसावा ठिकाण, मुक्काम ठिकाण निश्चित  आहे.  यामध्ये सहभागी वारकरी मध्येच कुठे थांबत नाहीत, दिंडी बाहेर जात नाहीत,  काहीही मोफत वाटप  असले तर तिकडे ढुंकूनही पाहात नाहीत .

या सोहळ्याच्या पुढे,  कुणाचेच नियंत्रण नसलेला वारकरी  असतो. यामध्ये पण दिंड्या  असतात,  दहा वीस जणांचा समुह असतो, स्वतंत्र चालणारे एक दोघेही असतात . याला मोकळा समाज  असे वारी भाषेत म्हटले जाते.  हे लोक कधीही चालायला सुरुवात करतात, कुठेही थांबतात, परत चालतात, कुठेही निवारा शोधतात, कुठेही झोपतात, मुक्काम करतात. कुणाचेच न  ऐकणारा हा समाज दोन ते तीन लाख  इतका असतो. हे ही पंढरीचे वारकरीच आहेत,  ते भजन करतात,  माऊली जयघोष करतात,  त्यानाही पंढरपूरला जाऊन विठ्ठल दर्शन घ्यायचे असते.  पण त्याच्यात शिस्त नावाचा प्रकार क्वचितच पहायला मिळतो.  रहायची जागा निश्चित नाही,  जेवण व्यवस्था नाही किंवा वेळापत्रक नाही,  असा हा समाज रस्त्यावर कोणीही काय वाटत असेल तर लगेच तिकडे धावतो.  मोफत वस्तू घेण्यासाठी तुटून पडतो.  पाणी बाटली,  चहा,  बिस्किटे,  स्नॅक्स पुढे, राजगिरा लाडू,  टोप्या,  छत्री काहीही असो, हा समाज त्या मागे धावतो, वस्तू घेताना गडबड,  धक्काबुक्की . मस्ती करतो. अनेक जण तर फक्त याच कामासाठी वारीला आलेले असतात. 




अलिकडे पंढरीच्या वारीत दान करणार्‍या अन्नदात्याची संख्या अचानक  वाढली आहे.  वारीत वस्तू किंवा खाद्य पदार्थ वाटले की सेवा होते, अशी भावना वाढली आहे. शिरा,  उपीट, लाडू, पोहे,  पुरी भाजी,  जेवण , चहा,  पाणी बाटली,  बिस्किटे वाटणारे अनेक दानशूर व्यक्ती, सेवाभावी संस्था,  वारकरी सेवा मंडळे, गणेश मंडळे गावागावात  आहेत. पहाटे तीन पासून रात्री उशिरा पर्यंत ही सेवा सुरू असते.  या संस्थाचा उद्देश चांगला आहे,  उपक्रम स्तुत्यआहे.  पण घेणांराची मानसिकता कृतज्ञताशील नसते.  फक्त फुकट मिळाले म्हणून धाव धाव करणे,  वस्तू घेणे, आवडले तर खाणे,  पोट भरले की उरलेले रस्त्यावर फेकून देणे,  असे प्रकार सर्रास सुरू आहेत.  असे खाद्य पदार्थ रस्त्यावर फेकल्यावर तुडवले जातात,  रस्याकडेला प्लेटचा ढीग लागलेला असतो.  पाणी पिशव्य तुडवल्या जातात . अन्न व पाण्याची नासाडी केली जाते,हे सर्व पाहवत नाही. 

मोकळ्या समाजातील या सैराट वारकर्यांमुळे चांगल्या लोकांचा वारीबाबत दृष्टिकोन बदलतआहे.  लोक यालाच पालखी सोहळा म्हणतात. वास्तविक या लोकांचा पालखी सोहळ्याशी काही संबंध नसतो.  फुकट खाऊ प्रवृत्तीच्या या लोकांना आवरणे कठीण आहे.  त्यासाठी मोफत वस्तू,  खाद्य पदार्थ वाटणार्‍या लोकांनी काळजी घेतली पाहिजे. वाया जाणारे दान करून पुण्य राहीले बाजूला,  दुर्गंधी, अस्वच्छता यामुळे रोगराई होऊन शापच मिळू शकतो.  चोपदार फौडेशनने गेल्या वर्षी याबाबत केलेल्या  आवाहनास प्रतिसाद देऊन राज्यमंत्री विजय बापू शिवतारे यांनी  अन्नदान न करता पालखी दिंड्या साठी 5 लाख रुपये खर्च करून 1000 ताडपत्रया दिल्या होत्या. सोहळ्यास ज्याची गरज आहे,  ते द्यायला हवे.  जेवण देण्यासाठी दिंडी कटीबद्ध असते. काही  खाजगी दिंड्या 2 ते 4 हजार रुपये भिसी गोळा करून चालवल्या जातात, याचाही विचार दानशुरानी केला पाहिजे.


१० जुलै २०१६



दिनांक 10 जुलै 
माळशिरस  सतीश मोरे 

सकाळी पाच वाजता उठलो.  मुक्काम दिक्षितांच्या घरीच होता. तंबूत असतो तर  अडीच वाजता उठायला लागले असते. नको म्हणल तरी त्यांनी गरम पाणी करून दिलेच. तयार झालो . रात्री झोपेत वारी लिहली होती , वाचली, एडीट करून तुम्हा माऊलीना पाठवली. साडे सहा वाजता बाहेर पडलो. आज माऊली पालखी सोबत चालणार होतो,  पुढे चौकात आलो.  रस्त्यावर झालेला चिखल,  भिरभिर पडणारा पाऊस यामुळे ट्राफिक जाम झाले होते.  वाहने थांबली होती,  किचकच झालेल्या रस्त्यावर वारकरी उभे होते. माऊलीकडे जायला वेळ लागणार होता, म्हणून  एकटेच चालायचे ठरवले. चलो माळशिरस, अकेला. रोज सहकारी  असायचेच, आज ते पुढे दुपारच्या भोजन ठिकाणी पोहचले होते. सहकारी अशोक शिंदे यांचा फोन आला,  कुठे आहे,  कुठे थांबायचे हे त्यानी सांगितले. 

आलो मुख्य रस्त्यावर. पावणे सात वाजता चालायला सुरुवात केली.  सोबत हजारो वारकरी होतेच. पुढे मागे बघायचे,  नव्हते.  एकटेच जायचे असल्याने काही काळजी नव्हती.  भुरभुर पाऊस सुरू होताच.  सुरूवातीला काही वाटले नाही, पण नंतर भिजतोय याची जाणीव झाली.  प्लॅस्टिक कागद बाहेर काढला. खोळ तयार करून चालायला लागलो.  रस्त्यावर  झालेला चिखल वारकरी लोकांना आव्हान देत होता, थांब म्हणत होता,   पण वारकरी त्याला दाद देत नव्हते. एक तीन चाकी सायकल दिसली. अपंग पती पत्नी सायकल पॅडेल हाताने मारत होते. फोटो काढायला पुढे आलो, चौकशी केली. जामखेडचे बाळू जालींदर गोरे गेली दहा वर्षे येतात वारीला.  मागे ढकलायला  वडील होते.  फोटो काढताना त्यानी मला विचारले,  आता  आम्हाला काय मिळणार?  मला कळेना यांना काय सांगायचे. मी पेपर मध्ये लिहतो,  तुमचा फोटो पेपरात येऊ शकतो,मी उत्तरलो.  त्यावर मला काय मिळणार, असे त्यांनी विचारले.  तुम्हाला माऊली देतील, असे सांगून तेथून निघालो. 

चालत राहिलो. एक तास झाला होता.  थांबायची इच्छा झाली.  पण पाऊस सुरूच होता. थांबायला जागा नव्हती.  भुरभुर पाऊस ,  खोळ घातलेली, विनाखंड चालणे  त्यामुळे घाम आला होता. खांद्यावर टाकलेल्या  ओल्या टाॅवेलने घाम पुसला. मांडवे गाव आले होते.  अरूंद
पुल पार करून आलो. उजवीकडे  आमचा पाणी टॅन्कर रस्त्यकडेलाच होतो. सह्याद्री सहकारी साखर कारखान्याने बारा नंबर दिंडीसाठी गेली अनेक वर्षे पाणी टॅन्कर पुरवला आहे , वारकरी सेवा करत आहे, हा कारखाना.  तो टॅकर पाहून थांबलो, आमचा खबाले पाटील ट्रक नंबर  MH 06 9594 दिसला. आत गेलो . जीप मध्ये जॅकेट ठेवले. शर्ट पण काढला.  बनियन  ओले झाले होते, थंडी वाजली. तसाच किचन विभागात गेलो,  तिथे गरम हवा,  वाफेत  बरं वाटले.  माने गुरुजी तिथे होते,म्हणाले, या भाताच्या पातेल्यावर बनियन टाका. तसे केले,  तोपर्यंत  उघडा उभा राहिलो होतो. मजा आली.  

साडे दहा वाजता जेवायला बसलो. पाऊस आला की वारीत बुफे सेवा असते. ओळीत उभे राहून ताटात भाकरी, पिठलं, खरडा,  वांग्याचे कालवण आणि भात मेनू होता.  जीपमध्ये जाऊन बसलो.  काही जण ट्रक खाली,  काही झाडाखाली तर काहीजण पावसात भिजत जेवत होते. भुक हा असा विषय आहे, जेव्हा लागते तेव्हा काही सुचत नाही. पोटभर  जेवण झाल्यावर निघालो पुढे. मी रिंगण पहायला थांबणार  असल्याने सहकारी पुढे गेले होते, त्यामुळे  एकटाच होतो. चालायला लागलो, चार किलोमीटर अंतरावर सदाशिवनगरचा शंकरराव मोहिते साखर कारखाना  आला.  जागा अपुरी असल्याने सदाशिवनगर ची जागा रद्द करण्यात आली होती.  तेथून पुढे जवळच  पुरूंदावडे येथे रिंगण सोहळा होणार होता. तिथे पोहोचलो.  स्वागत कक्षातच राजाभाऊ आणि  रामभाऊ चोपदार ऊभे होते,  माझे त्याचेकडे काम होते, राजाभाऊंनी रामभाऊ कडे काम सोपवले. आम्ही तळावरच बोललो. 

एक वाजता माऊली अश्वाचे आगमन झाले. रिंगण सोहळा  अतिशय सुंदर जाहला.  नवीन जागा फार मोठी होती.  सर्वाना पाहता आले.  कुठेही गोंधळ झाला नाही. रिंगण सोहळा नंतर वारकरी खेळ धरला,  नंतर उडीचे खेळ सुरू झाले.  एका तालात टाळ वाजत होते,  वारकरी बेभान होऊन टाळ वाजत होते. टाळ, मृदंगची जुगलबंदी सुरू झाली,  बाळासाहेब,  रामभाऊ,  राजाभाऊ चोपदार हातवारे करून सुचना देत होते. बंडा तात्या पण  उभे होते.  अर्धा तास हा खेळ सुरू होता.  दरम्यान वारकरी पत्रकार संघाचे अध्यक्ष सुर्यकांत भिसे भेटले, लोकमतचे पत्रकार भेटले. फोटो काढले 

परत प्रवास सुरू.  माळशिरस सहा किलोमीटर अंतरावर होते. खुप कंटाळा आला होता,  पण लवकर जाऊन लिहायचे होते. थांबून चालणार नव्हते.  आता पाऊस थांबला होता,  उन पडले होते.  हे अंतर पार करायला दोन तास गेले. पाच वाजता पोहचलो.  मोठे गाव आहे ते. गावाबाहेर पालखी मुक्काम होता. खुप थकलो होतो. जाऊन ट्रक केबिनमध्ये पडलो.  


ट्रक मालक निवास खबाले पाटील, तसेच सहकारी  यांच्याशी चर्चा केली.  त्याना अपंग व्यक्तींचा किस्सा सांगितला.  तेव्हा वेगळीच बाजू कळली. वारीत काही जण अशी सायकल ढकलायला रोजंदारीवर माणूस ठेवतात. त्याचा उद्देश फक्त पैसे कमावणे हाच असतो. सायंकाळी  हिशोब करताना पैसे विभागणी करताना एका व्यक्तीने हे पाहीले आहे 

रात्री साडे आठ वाजता जेवायला बसलो. वळकटी घेऊन  तंबूत गेलो. काम पूर्ण केले.  सकाळी तीन वाजता जाताना न्यायची कपडे,  साहित्य जुळवून ठेऊनच झोपतात सारे.


एकंदरीत आजचा दिवस छान गेला. 
आठरा किलोमीटर चाललो,  मजेत..


     - सतीश मोरे 9881191302

     माऊली माऊली

🚩 माझ्या ब्लॉगला अवश्य भेट द्या 🚩

०९ जुलै २०१६


🚩🚩🚩माझी वारी🚩🚩🚩

दिनांक 9 जुलै 
नातेपुते  सतीश मोरे

बरड पालखी मुक्काम उंचावर आहे.  जोरदार वाहणारे वारे  आणि मधुनच येणार रिमजिम पाऊस यामुळे हवा थंड होती.  अनेक वारकरी आजारी पडले होते.  मी पण सर्दीने जाम. रात्री  औषधे घेतली. झोप लागली. सकाळी तीन वाजता नेहमी प्रमाणे चालणे सुरू केले. आज 19  किलोमीटर अंतर पार करून नातेपुते येथे दुपारी बारा वाजता जेवायला पोहचायचे होते.  वेग वाढवला आम्ही. पण सुरूवातीला रस्त्यावर येण्यारी वाहने आणि वारकरी याची गर्दी होती. 

साडे सहा वाजता आम्ही सोलापूर जिल्हा प्रवेश केला.  सोलापूर जिल्हा परिषद व प्रशासनाने स्वागत कक्ष उभारला होता. लगेच कॅनाल दिसला. खास वारकरी माऊलीसाठी पाणी सोडले होते. तिथे भाविकांनी गर्दी केली होती,  कोण कपडे धुत होते तर काही स्नान करत होते.  पुढे चालत राहिलो. रस्ता नवीन केला होता,  मोठा होता,  वेग वाढविला,   आता धर्मपुरी गाव  आले होते,  या गावादरम्यान इंग्रजी एस आकाराचे धोकादायक वळण पार करून पुढे आलो.  मगाशी गेलेला कॅनाल पुन्हा  एकदा आला.  थांबलो.  येथे आंघोळीला सहकारी गेले.  पाण्याला वेग होता,  पण काठावर  पायर्‍या बांधल्या आहेत,  तिथेच स्नान करावे,  अशा सुचना लावल्या होत्या.  आंघोळ करून बाहेर  आले सारे,  गंध लावला,  पुढे चालायला लागलो. पावणे आठ वाजले होते.  

नातेपुते आता सात किलोमीटर राहीले होते.  पहाटे बरेच अंतर कमी झाल्या आता आवाक्यात आले होते.  लांबूनच शिंगणापूर डोंगर दिसू लागला होता.  मोरोची गाव  आले.  या गावात चहा पिला,  बिस्किटे खाल्ली,  पेपर घेतला.  परत चालत राहिलो.  आता शिंगणापूर महादेव डोंगर आणखी जवळ दिसू लागला होता.  शिंगणापूर फाटा आला.  खुप गर्दी होती तिथे.  बस स्टॅड तयार करण्यात आले होते तिथे.  महामंडळाने छान तयारी केली होती.  अनेक भाविक येथून शिंगणापूरला  जातात,  12 किलोमीटर अंतर आहे.  या माऊलीनो, चला शिंगणापूर.  दर्शन लगेच होतंय.  तास दिड तासात परत, असे स्पिकर वर जाहीर केले जात होते. 

येथून नातेपुते 3 किलोमीटर  आहे.  चालत राहिलो.  पण वेग मंदावला होता. रस्त्याकडेला नांदेड येथील रामीनवार परिवाराचे वतीने पुरी भाजी नाश्ता मोफत पुरवला होता.  सारेच थांबलो, नाश्ता केला.  परत प्रवास सुरू.  साडे दहा वाजता माझा मित्र राहुल खोचीकर यांचे आजोळी मंगेश दिक्षित यांचे घरी पोहोचलो.  हे कुटुंब दरवर्षी पंचवीस  तीस लोकांसाठी जेवण करते. आम्ही बारा पर्यंत आराम केला व नंतर भजन सुरू केले. तासभर  अतिशय सुरेख गायन झाले.  आरती झाली. नंतर जेवण होऊन  सारे लोक मुक्काम ठिकाणी गेले. मी तिथेच थांबून  आराम केला. राहुलचे डाॅक्टर बंधू प्रशांत दिक्षित यांनी इंजेक्शन दिले, औषधे दिली. जेवण करून झोपलो. 
चार वाजता उठून बातमी तयार केली. पाच वाजता माझे कुटुंब आले.  सौभाग्यवती विद्या ,  मुलगा पियुष,  कन्या देवयानी आणि आई आले होते,  मला भेटायला.  आल्या आल्या लेक अशी बिलगली की सारे अंगदुखी पळून गेली. गेल्या काही दिवसांत काय काय केले,  टेस्ट मध्ये किती मार्क मिळाले, एक दात हालतोय , पडलेला दात  उगवला, हे सारे सांगितले.  खुप गप्पा मारल्या.  पियुष सोबत बोललो. सहा वाजता सारे जण पालखी दर्शन करायला गेलो.  दरम्यान पाऊस सुरू झाल्याने सारे आमच्या तंबूत गेलो. . हे आमचे घर,  दुपारी बांधतो, सकाळी काढतो,  असे लेकीला सांगितले.  नंतर त्यांना किचन व्यवस्था,  तंबू व्यवस्था,  पाणी व्यवस्थापन  सारे दाखवले.  परत माऊली दर्शन घ्यायला गेलो.  तिथे कराडचे सर्कल मित्र युवराज पाटील सहकुटुंब भेटले.  गर्दी मुले रथ दर्शन घेऊन निघाले होते.  त्यांना थांबवले.  चोपदार राजाभाऊ यांच्या तंबूत गेलो, भेटलो, त्यानी दर्शन व्यवस्था केली.  काही मिनिटांत दर्शन झाले.  परत आलो सोहळा मालक आरफळकर , राजाभाऊ चोपदार  यांची बैठक सुरू होती.  सदाशिवनगर रिंगण जागा बदलू नये म्हणून  श्रीमती मोहिते आल्या होत्या. 

तेथून बाहेर आलो.  तळावर बंडा तात्या कराडकर यांचे किर्तन सुरू होते . सोपे वर्म  आम्हा सांगीतले संता टाळ हाती घेऊनी नाचा, हा अभंग घेतला होता.  तेथून पुन्हा बाहेर  दिक्षित यांच्या घरी  आलो.  जेवण झाल्यावर सारे कराडला निघाले. पप्पा  लवकर या, काळजी घ्या , असे पियुष म्हणाला,  देवयानी दूर जाईपर्यत गाडीतून हात बाहेर काढत होती. डोळ्यातून पाणी  आले.  

आज दिक्षित यांच्या घरीच मुक्काम होता.  वारी लिहायला घेतली.  दहा वाजता झोपलो. 

आजचा दिवस इमोशनल गेला.
माऊली माऊली

सतीश मोरे 9881191302

     माऊली माऊली

🚩 माझ्या ब्लॉगला अवश्य भेट द्या 🚩
[7/10, 10:21 PM] Satish More: 🚩🚩🚩माझी वारी🚩🚩🚩



या माऊली आवाजाच्या दिशेने या !

               वारकर्आयाला कर्षित करण्यासाठी अनेक क्लुप्त्या

नातेपुते : सतीश मोरे

माऊलींच्या सोहळ्यात लाखो वारकरी सहभागी झाले आहेत.  रोज सकाळी तीन वाजता वारकरी बाहेर पडतात.  काही सकाळी सात वाजता पालखी सोबत निघतात.  सायंकाळी सात पर्यंत वारकरी मुक्कामाला पोहचतात.  या दरम्यान कुणाला काही कमी पडत नाही.  सारे काही मिळत राहते. आणखी काही हवे  असेल तर त्यासाठी सुमारे पन्नास सेवा पैसे देऊन उपलब्ध आहेत.  लाखो वारक्याना कॅच करण्यासाठी रस्त्याकडेला असणाऱ्या दुकानदारानी अनेक फंडे काढले आहेत. या माऊली आवाजाच्या दिशेने या ही कॅसेट पुर्ण वारीत काही क्षण का होईना थांबायला,  ऐकायला भाग पाडत आहे.

वारीत गेल्या काही  वर्षांत वारकरी संख्या वाढत आहे.  पंधरा वर्षे पुर्वी एक लाख  असणारा वारकरी चार पाच लाखावर जाऊन पोहचला आहे.  वारीत सर्व प्रकारचे लोक सहभागी होतात.  येथे गर्भ श्रीमंत पण आहेत,सामान्य माणूस आहे,  गरीब आहे, अतिगरीब पण  आहे.
वारीत सर्वाना समान वागणूक दिली जाते, कोणी लहान मोठा असत नाही. वारीतील प्रत्येकजण येताना घरातून साहित्य आणतो . बाडबिस्तारा सोबत असतोच . तरीही त्याला अनेक अत्यावश्यक सेवेची, वस्तूची, खाद्य पदार्थाची गरज असतेच . लाखो वारकर्यांची गरज  ओळखून अनेक व्यावसायिक,  दुकानदार, कंपन्या मार्केटिंग साठी वारीत  उतरल्या आहेत.

 वारकरी माऊलींना आवश्यक असलेली पन्नास एक प्रकारची छोटी मोठी दुकाने, हातगाडे, स्टाॅल, पालखी सोहळा मार्गावर थाटली आहेत.  चहा, रस, वजन, खेळणी, टोपी, प्लॅस्टीक कागद,  पाकीट, तंबाखू पान बिडी , छत्री, तुळशी माळा, जडीबुटी, मलम, ज्युस, शेगा, पाणी बाटली, वडा पाव , कपडे,  बिल्ला,फळे, चपला, केस दाढी, इस्त्री, पायाचे मिडकॅप, बॅटरी, बॅग, सोडा पाणी,  आईस्क्रीम, धार्मिक पुस्तके, अडकित्ता, चपला तसेच बॅग दुरूस्ती , मोबाईल चार्ज सेंटर अशी दुकाने रस्त्याकडेला, मुक्काम ठिकाणी थाटली आहेत.  या सर्व गोष्टींची गरज लागतेच.  पण ती घ्यायला प्रवृत्त करण्यासाठी नव नवीन क्लुप्त्या शोधून काढल्या आहेत.

चालणारा वारकरी चहा प्यायला दिवसात दोन तीन वेळा थांबतोच. वारीत चहा पान ससेवा देणारी सागर,  विठाई हे स्टाॅल दहा ते पंधरा वर्षे येत आहेत.  माऊली या, दमला असाल, बसा  कडक चहा,  अशा गोड भाषेत चहाबाले बोलवतात.  रस प्यायला वारकरी  आलाच पाहिजे  अशी दमदार जाहीरात ज्ञानाई, विठाई, शिवशंकर, शिवयोगी या रसवंती गृह मालकांनी केली आहे.  इकडे कुपन घ्या, तिकडे रस घ्या. आलं बघ,  आलं बघ थंडगार रस. ताजा उस हाय.  आलं,  बर्फ लिंबू पण हाय, अशी जाहिरात दिवसभर कानावर पडत राहते.  दर  दोन तीन किलोमीटर अंतरावर ही दुकाने  आहेतच.

वारकर्रायाचा दिवस अंधारात सुरू होतो. अंधारात शौचाला जायला  त्याला प्रकाश हवा असतो   असतो.  त्यासाठी कमी पैशात बॅटरी उपलब्ध आहे.  या माऊली, आवाजाच्या दिशेने या.  कंपनीचा माल  आहे.  30,50 आणि 100 रूपयात बॅटरी आहे. आणि ती बी सेल टाकून, अशी जाहिरात बॅटरी घ्यायला भाग पाडतेच. खिशात ठेवायचे पाकीट खरं तर सामान्य  वारकरीला गरजेचे नसते.  मात्र  दहा रूपयात पाकीट,  त्यात  आठ प्रकारची कार्ड बसतात.  अहो काय येतेय दहा रूपयात. या पाकीटात पाणी जात नाही,  या आवाजाच्या दिशेने या,  अशी भुलवणारी ऑडीओ जाहिरात दहा रूपये बाहेर काढायला लावते.

महागाईच्या काळात स्वस्ताईची कमाल.  तीन वडे,  दोन पाव फक्त दहा रूपये, असा  आवाज  ऐकून वारकरी तिकडे जातोच. खोकला येतो, पाय दुखतोय, अपचन झालंय,  या आवाजाच्या दिशेने,  आम्ही तपासूनच औषध देतो,  औषध टाकून प्रत्यक्ष अनुभव दिला जातो, अशी जडी बुटी वैद्याची टिपिकल  आवाजातील जाहीरात आकर्षित करते.  जाहीरात कौशल्यामुळे ग्राहक येतो,  चौकशी करतो,  लगेच नाही घेतले तर पुढच्या मुक्कामाला घेतोच,  त्यामुळे वारीत धंदा बक्कळ होतोच, अशी प्रतिक्रिया अनेकांनी व्यक्त केली.

Featured Post

ना बोलना जरूरी है

*अंतरंग* *'ना बोलना बहुत जरुरी है'* अग्निपथ चित्रपटातील विजय दिनानाथ चौहान ( अमिताभ बच्चन ) हे कमिशनर गायतोंडे (विक्रम गोखले) यांच...