कोरोनो आलाय नाक्यावर

*प्रीतीसंगमावरून*

दैनिक *पुढारी*
दिनांक २५ मार्च २०२०

*कोरोनो आलाय नाक्यावर!*

       

कराड *सतीश मोरे*

कोरोना आमचं काही वाकडं करु शकत नाही.. भारतात कडक उन आहे. कोरोनाचा विषाणू इथं जगूच शकत नाही.. असे खूप महामारीचे रोग आम्ही भारतात पाहिले आहेत. कोरोना दिल्लीत आहे... मुंबईत आहे, पुण्यात आहे. आमच्या जिल्ह्यात.. आमच्या गावात येऊ शकत नाही, असे म्हणत कोरोनावर जोक करुन *बेपर्वाईने वागणार्‍या सातारकरांनो... कराडकरांनो कोरोना आता आपल्या जिल्ह्याच्या वेशीवर येऊन थांबला आहे नव्हे सातारा जिल्ह्यात सुद्धा आला आहे.*


कराडच्या कोल्हापूर नाक्यापासून केवळ 20 किलोमीटरवर असलेल्या वाळवा तालुक्यात येऊन थांबला आहे. होय... कोरोना आता आपल्या घराजवळ येऊन थांबला आहे. *आता काळजी करायची नाही तर काळजी घ्यायची वेळ आली आहे.*


कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर गेल्या 15 दिवसांपासून राज्य आणि केंद्र सरकारने उचललेल्या पावलांमुळे भारतात कोरोना कमी वेगाने पसरत असला तरी लवकरच तिसरी स्टेज आली तर कोणीच त्याला रोखू शकणार नाही. मात्र *राज्य आणि केंद्र सरकारच्या आवाहनाला हरताळ फासून आम्ही लोक कोरोनावर जोक करत बसलो आहोत. कोरोनामुळे आपलं काही बिघडणार नाही या अविर्भावात आम्ही बिनधास्तपणे चौका-चौकांत गर्दी करुन थापा ठोकत आहे. व्हिडीओ तयार करीत आहेत. हा शुद्ध मुर्खपणा आहे.*


*चीन, इटली, फ्रान्स, इंग्लंड, अमेरिका यांसारख्या प्रगत देशांनासुद्धा कोरोनावर उपचार करुन प्रतिबंध करता आला नाही. इथे भारतासारख्या 130 कोटी लोकसंख्या असणार्‍या देशाला कसे बरे जमेल?* तरीही खबरदारी घेण्याचे काम सरकारने केले आहे. अनेक उपाययोजना लागू केल्या आहेत.

*आजपर्यंत कधीही घेतले नाहीत असे देशव्यापी बंदचे.. लॉकडाऊन किंवा जनता कर्फ्यूसारखे निर्णय सरकारने घेतलेले आहेत. हे निर्णय सरकारला काही तरी करुन दाखवायचे आहे म्हणून घेतले नसून भारत देशाला कोरोनाच्या महासंकटापासून वाचविण्यासाठी घेतले आहेत*. तरीही काही लोक याला वेगळाच रंग देऊन आम्हाला याच्याशीकाही देणं-घेणं नाही असं दाखवण्याचा प्रयत्न करीत आहेत.


गेल्या दोन आठवड्यांपासून पुण्या-मुंबईतल्या कोरोनाग्रस्तांचे आकडे वाचन करत कोरोनाबाबत घ्यावयाची काळजी आदी विषयांवर भरपूर प्रबोधन झाले आहे. हात-पाय धुतल्याशिवाय घरात प्रवेश दिला जात नव्हता, या भारतीय संस्कृतीचा कित्ता आता अनेकजण गिरवू लागले आहेत. मात्र केवळ हात-पाय धुवून किंवा मास्क तोंडाला लावून कोरोना थांबणार नाही. हे लोकांना अजूनही पटत नव्हते. कारण सातारा जिल्ह्यात किंवा कराड तालुक्यात कोरोनाचा एकही रुग्ण आढळला नव्हता. *मात्र काल सोमवारी कराडच्या शिवेपासून काही अंतरावर असलेल्या वाळवा तालुक्यात कोरोनाचे 4 रुग्ण पॉझिटीव्ह आढळले आहेत. तर सातारा जिल्ह्यातही गेल्या चोवीस तासांत दोन रुग्ण आढळले आहेत.*

आता धोका वाढला आहे. कराडपासून जवळ असणार्‍या वाळवा तालुक्यातून कराड शहरात फार मोठ्या प्रमाणात वाहतूक होत असते. गेल्या काही दिवसांत कोरोनाबाधित काही रुग्ण वाळवा तालुक्यातून कराड तालुक्यात आलेले असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
*कराड तालुक्यातही पुणे-मुुंबईसह परदेशातून आलेले अनेक रुग्ण  क्वारंटाईनमध्ये आहेत. तालुकानिहाय किंवा गावनिहाय आकडेवारी जिल्हाधिकार्‍यांनी जाहीर केली नसती तरी प्रगत कराड तालुक्यात अनेक लोक परदेशवारी करुन आलेले आहेत. ते तालुक्यातील वेगवेगळ्या गावांत स्थानबद्ध आहेत. त्यांच्यावर प्रशासनाचे लक्ष आहे.*


कमी मनुष्यबळ असूनही महसूल, पोलिस, आरोग्य यंत्रणा कोरोनाला तोंड देण्यासाठी सज्ज आहे. मात्र वेेंंधळी जनता अजूनही या संकटाबाबत अजूनही तितकी सिरीयस झालेली दिसत नाही. संचारबंदीचा अर्थही लोकांना समजत नाही. विशेषतः कराड शहरातील जनता कोरोनाबाबत काळजी घेताना दिसत नाही. याउलट *जनता कर्फ्यूनंतर सलग दोन दिवस कराड व पाटण तालुक्यातील अनेक गावांनी आजही स्वयंस्फूर्तीने गावांतील व्यवहार बंद ठेवून स्वतःला घरामध्ये, गावामध्ये कोंडून घेतले आहे. मात्र शहरातील लोकांना असे काय काम येऊन पडले आहे? ज्यामुळे त्यांना रोज बाहेर पडावे लागत आहे*.

शहरातील सर्व उद्योगधंदे, दुकाने, हॉटेल बंद आहेत. तरीही चौका-चौकात उडाणटप्पू युवक गर्दी करत आहेत. किराणा मालाच्या दुकानात तंबाखुच्या पुडीसाठी गर्दी करत आहेत. कोरोनामुळे होणारा मृत्यू यापेक्षा तंबाखू खायला मिळाली नाही तर माझे कसे होणार? या विवंचनेत शहराजत काही ठिकाणी मागच्या दाराने पान, तंबाखू, गुटखा विक्री सुरु आहे. हे निश्चितच संतापजनक आहे. *शहराच्या तुलनेत गावाकडचे लोक शहाणे म्हणण्याची वेळ आता आली आहे.*


 राज्यभर कोरोनाला तोंड देण्यासाठी 144 कलम लागू केले आहे. मात्र रस्त्यावर, चौकात काही काम नसताना होणारी गर्दी, क्रिकेटचा डाव हे पाहिले तर शिक्षणाचा आणि अक्कलेचा काहीही संबंध नाही असेच म्हणावे लागेल. इटली, स्पेन,इंग्लंडमधून महाराष्ट्रातील अनेक नोकरदारांनी आपले अनुभव फेसबुकवर शेअर केले आहेत. आम्ही आतापर्यंत जिवंत राहिलो ते केवळ घरात थांबल्यामुळेच.. असे ते जीव तोडून सांगत आहेत. मात्र तरीही लोक हे मनावर घेत नाहीत. *जर तुम्ही घरात बसला तर कोरोना कधीही तुमच्या मागे येणार नाही हे त्रिवार सत्य आहे*. मात्र उंडारकी करण्यासाठी बाहेर पडलात आणि एखाद्या ठिकाणी कोरोनाग्रस्त व्यक्तीच्या, वस्तुच्या सानिध्यात आला तर कोरोना तुमच्या शरीरात नक्की प्रवेश करणार आहे. हे समजून घेण्याची गरज आहे.

*कोरोनाचा विषाणू शरीरात प्रवेश केल्यानंतर हळू-हळू श्वसननलिका आणि फुफ्फुसावर हल्ला करतो आणि त्यामुळे उपचारासाठी रुग्णाला व्हेंटिलेटरवरती ठेवले जाते. आज रोजी सातारा जिल्ह्यात 125 च्या घरात व्हेंटीलेटर आहेत. कोरोनाने सातारा जिल्ह्यात पाय पसरले तर हे व्हेंटीलेटर कोणाला पुरणार आहेत.याचा जिल्हावासियांनी गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे.*

जिल्हाधिकारी शेखर सिंह यांच्या मार्गदर्शनाखाली कोरोनाला रोखण्यासाठी प्रशासन जीव तोडून काम करीत आहे. आम्हीही माणसे आहोत, आम्हालाही कोरोना होऊ शकतो.. याची शक्यता असूनही पोलिस अधिक्षक तेजस्वी सातपुते यांच्या नेतृत्वाखालील कराडमध्ये उपअधिक्षक सूरज गुरव, पोलिस निरिक्षक बी. आर. पाटील यांच्यासह पोलिस यंत्रणा काम करीत आहे. मात्र त्यांच्या या प्रयत्नांना जनतेच्या सहकार्याची गरज आहे.

*कोरोना सातारा, कराडच्या नाक्यावर येऊन थांबला आहे. घरात बसून राहणे आणि कोरोनाला रोखणे हे देशभक्तीचे कार्य आहे. कधी नव्हे ते घरात बसून देशसेवा करण्याची संधी आम्हाला आली आहे*. त्यामुळे आता स्वतः जगण्यासाठी...कुटुंबाला जगविण्यासाठी... राज्याला आणि देशाला वाचविण्यासाठी घरात बसणे हा एकमेव पर्याय राहिला आहे. असे आणि असेच केले तरच आपण वाचू शकणार आहोत.

*‘गो.. कोरोना गो..’ असे म्हणून कोरोना जाणार नाही. मात्र आपण घराबाहेर न पडल्यामुळे कोरोनाचा प्रादुर्भाव कमी होऊन कोरोना नक्कीच जाणार आहे*. नाक्यावर आलेल्या कोरोनाला आपल्या गावात, शहरात प्रवेश करु न देण्यासाठी
चला.. आजपासून प्रशासनाला पूर्णपणे सहकार्य करुया..
घरात बसुया.. मुला-बाळांना वेळ देऊया...!

✒️ *सतीश वसंतराव मोरे*
      *पत्रकार दैनिक पुढारी*

मनप्रित

मनप्रित

तु माझ्या ह्रदयातला, 

दुमडलेला कोपरा ‌ !

तु माझ्या भावनांतील, 

जादुई सप्तरंग !

तु माझ्या डोळ्यातील,

लुकलुकणारे बुबुळ !

तु माझ्या शब्दातील,

बहरणारी प्रतिभा !

तु माझ्या शरीरातील,

सळसळत्या धमण्या !

तु माझ्या तनामनातील,

उसळतं स्फु्ल्लिंग !

तु माझ्या शब्दातील,

भावरुपी खजिना !

तु माझ्या कल्पनेतील,

मनप्रित सखी !

सती

शांताई माझं शक्तिपीठ

माझी आई जिच्याविषयी मी काय लिहावे  याचा मी खूप दिवसांपासून विचार करतोय. आज महिला दिनाच्या निमित्ताने हा प्रयत्न.

माझ्या आई इतके या जगात कोणी सोशीक सहनशील आणि ग्रेट महिला असेल असे मला वाटत नाही.  आई हे जरी नाव डोळ्यापुढे घेतलं तर अनेक अडचणी सामोरं जायचं प्रेरणा मिळते. माझ्यासाठी सर्व काय केलं माझ्या शांताईने. 

माझ्या आईचं नाव शांताबाई. ती नावाप्रमाणेच खूप शांत आहे. माझी आई चिडलेली मी कधी पाहिली नाही. तिने जे सहन केले ती सहनशीलता तिला कुठून मिळाली हेच मला कळत नाही. माझ्या आई विषयी काही बोलताना डोळे भरून येतात. दोन दिवसांपासून विचार करतोय आईविषयी काही तरी लिहावं. पण मी लिहू शकतो नाही. मन घट्ट करुन लिहायचा प्रयत्न करतोय.

जेव्हा एखादी स्त्री सर्व दुखाना संकटाला सामोरे जाते तेव्हा ती किती मोठी होते याचे मूर्तिमंत उदाहरण म्हणजे माझी आहे.



माझी आई, तिच्याविषयी मी काय बोलायचं !

जेव्हा मला थोडंसं कळायला लागलो होतो, तेव्हापासून मी माझ्या आईला काम करताना, शेतातून उसाच्या काचोळ्याचं ओझं आणताना, शेतात काम करताना पाहिलं होतं. माझ्या आईला हे काम का करायला लागते, असा प्रश्न मला नेहमी पडत असे. पण ती कुटुंब व्यवस्था होती, त्या व्यवस्थेमध्ये कामाची विभागणी होती. पुढे जसा मोठा होत गेलो तसतसे मला माझ्या आईचा समर्पित स्वभाव  अनुभवायला आला. कसलीही अडचण असो किंवा कोणीही काही बोलले तरी माझी आई कधी कुणाला वाकडं बोलली नाही, घरातला व्यक्ती असो वा बाहेरचा. माझ्या आईला कोणीही कसेही बोलले तरी आणि ते सहज सरळ घेत होती.



कधी अपमानाची वागणूक मिळाली तरी ती अपमान सहन करत राहिली.मात्र काही प्रसंगात अपमान होत असताना तिच्या चेहऱ्यावरचे भाव मी टिपले होते. आपल्या कुटुंबासाठी आपल्या नवऱ्यासाठी आणि आपल्या मुलासाठी तिने अनेकदा अपमान सहन केलेला मी पाहिलेला आहे.


आमचं घर रस्ता कडेलाच आहे. जेव्हा 85 च्या दरम्यान आम्ही गावातल्या वाड्यातून स्टॅण्ड जवळील घरात राहायला आलो. ओगले काच कारखाना बंद पडल्यामुळे दादांची नोकरी बंद झाली होती, त्यामुळे आम्ही तेथे दुकान सुरू केले होते. दुकानाच्या निमित्ताने किंवा आमच्या वडिलांच्या सामाजिक स्वभावामुळे रोज घरात अनेक माणसे येत असत.गावातला कोणी आमच्या घरी आला तर आई त्याची प्रेमाने चौकशी करायची, आजही करते. दारात आलेल्या माणसाला चहा न पिता परत पाठवायचं नाही हा आमच्या वडिलांचा नियम होता. तो नियम आई तंतोतंत पाळते,आजही ते काम सुरू आहे.


1990 च्या दरम्यान माझे वडील तळेगाव दाभाडे येथे शिफ्ट झाले. दोन मुलींच्या लग्नानंतर झालेला कर्जाचा वाढता डोंगर कमी करण्यासाठी वडिलांनी तळेगाव येथे काम हाती घेतले होते. नंतर यांच्यापाठोपाठ माझा थोरला भाऊ म्हणजे अण्णा तोही तळेगावला गेला, त्यापाठोपाठ वहिनी पुण्याला गेल्या. त्यामुळे करवडीच्या घरात मी आणि आई आम्ही दोघेच राहिलो होतो. तेव्हा माझं कॉलेज सुरू होतं. कॉलेजच्या अभ्यास करत करत करवडी येथील एक छोटेसे दुकान मी आणि आई चालवत असे.



करवडी गावांमध्ये रॉकेलची एजन्सी त्यावेळी आमच्याकडे होती. प्रत्येक महिन्यातल्या पहिल्या आठवड्यात रेशनिंगचे रॉकेल द्यायला एक टँकर गावात येत असे. तो टॅंकर आल्यानंतर माझी आणि आईची खूप तारांबळ होत असे. दादा आणि आण्णा पुण्याला असल्यामुळे रॉकेलचे दुकान चालवायचे जबाबदारी माझ्यावर आणि आईवर येऊन पडली होती. रॉकेलचा टँकर गावांमध्ये आला की ते राकेल खाली उतरून घेण्यासाठी गडबड व्हायची. रॉकेलचे मोठे बॅरेल ढकलत रस्त्याला आणायचे परत ते भरून नंतर ढकलून आत घरात न्यायचे. यासाठी मी आणि आई दोघेच काम करत.रॉकेल आल्यानंतर दुसऱ्या दिवशीपासून ग्राहकांची रॉकेल न्यायला आमच्या दारात गर्दी होत होती. सकाळ आणि संध्याकाळ दोन वेळात मी आणि आई हा रॉकेल विक्रीचा व्यवसाय करत होतो. माझ्या आईला लिहिता-वाचता येत नाही. ती शाळा शिकलेली नाही. त्यामुळे रॉकेलच्या पावत्या करणे, रेशनकार्डवर नोंदी करणे, वहीमध्ये ग्राहकांच्या सह्या घेणे आदी कामे मी छोट्या टेबलावर बसून करत असे. त्याच वेळेला शेजारी आई रॉकेल ग्राहकांच्या डब्यांमध्ये भरून देत असे. त्यावेळी पाच लिटर आणि एक लिटर चा माप असायचं हे मापटं राकल भरायचे आणि नरसाळ्यातून  ग्राहकांच्या डब्यात ओतायचे अशी पद्धत असे.



रॉकेल विक्री करत असताना संपूर्ण हाताला रॉकेलचा वास येत असे. संपूर्ण शरीर पांढरे पडत असे. मात्र माझी आई हे काम अतिशय तत्परतेने आणि हिरीरीने करत असे. मला हे काम करताना नेहमी वाटायचे हे दुकान बंद करावे आणि माझ्या आईला सुख द्यावे.पण हळूहळू परिस्थिती बदलत होती.


या अगोदर सांगितल्याप्रमाणे माझी आई जराही शिकलेली नव्हती. पण  तिच्या ह्या अशिक्षितपणाचा अनेकांनी फायदा घेतला, ते अनुभव सांगून मला कुणाला दूखावायचे नाही.  पण माझ्या आईने कधीही कुणाला फसवले नाही. शालेय शिक्षण जरी घेतले नसले तरी माझ्या आईचे व्यवहार चातुर्य खूप आहे. कोणतेही काम करायला ती कधीही मागेपुढे पहात नाही. हातात आलेले कोणतेही काम पूर्ण करण्यामध्ये माझा आईचा हात कोणी धरू शकत नाही.


आईने मला सुरुवातीपासूनच नेहमी स्वावलंबनाचे धडे दिले. काम करणे गरजेचे आहे तु काम करत जा,शाळा शिकून मोठा हो .तुझ्याकडे आता शाळा शिकण्याचे काम आहे , तू चांगला अभ्यास कर मोठा हो, असं मला नेहमी सांगत असे. जेव्हा मी कॉलेजला होतो तेव्हा  रोज सकाळी उठून स्वयंपाक करून माझ्यासाठी डबा करून द्यायची. कॉलेज वरून आल्यानंतर संध्याकाळी परत दुकान काम करत आई बरोबर माझा दिवस कसा जात असे मला कळत नसे.


माझे मित्र कधीही माझ्या घरी येत  तेव्हा आई त्यांचं अतिशय प्रेमाने स्वागत करते. दिवाळीच्या काळात एक पद्धत होती. माझा वाढदिवस भाऊबीजेचा, दिवाळीला भाऊबीजेला सर्व मित्रांना घरी बोलवायचं आणि फराळ द्यायचा ही आईची पद्धत. आईने माझ्या मित्रांना नेहमी प्रेमाची वागणूक दिली. माझा मित्र श्रीधर असो किंवा बापू, भिकाजी भोसले, हनुमंत काशीद या सर्वांना आईने आपल्या घरचा सदस्य मानले. जेव्हा हे मित्र माझ्या घरी येत तेव्हा माझ्या आई जवळ बसत आणि आई कडून काही खायला मागत असत. माझे मित्र माझ्या आईची चेष्टा करत पण आईला त्याचा खुप आनंद वाटत असे. माझ्या मुलाचे मित्र आल्यानंतर त्यांना खाऊ द्यायलाच पाहिजे अशी आईची धारणा होती.


आमचं एकत्र कुटुंब. आमच्या आजीला सारं गाव थोरली आई म्हणायचे, कारण आमच्या मोरे वाड्यात आज्जी थोरली. माझी आई पण थोरलीच. मी माझ्या  चुलतीला आक्का आणि माय म्हणतो. आई शब्द घेताना पुनरावृत्ती होऊ नये म्हणून मी आईला कायम शांताई नावाने हाक मारत असे. आईला आईच्या नावाने बोलवणारा कदाचित मी पहिला मुलगा असेन. घरात आल्यानंतर आई कुठे आहे म्हणलं की प्रश्न यायचा कुठली आई  थोरली आई कि माझी आई.  आक्का मला विचारत असे कुठली आई. थोरली आई कि शांताई .


माझी शांताई खूप शांत, तिच्या शांतते मुळेच घरामध्ये नेहमी शांतता असायची. सहन करण्यामध्ये तिचा हात कोण करील असं मला वाटत नाही .सहनशक्ती चे दुसरे नाव माझी आई म्हटलं तर काय वावगं नाही. तिने माझ्यावर जे संस्कार केले त्या संस्कारामुळे कधीही माझ्या तोंडातून कुणाच्याही आईविषयी अपशब्द गेला नाही. माझ्या आईने कधीही कुणाला शिव्या दिल्या, त्यांच्या नावाचे वाटोळं करून हाक मारलेली  मी कधी ऐकलेली नाही. माझ्या वडिलांच्या बाबतीत पण मी ते सांगेन. माझ्या वडिलांनी सुद्धा कधीही कुणाला आई-वडिलांच्या नावाने शिवी दिलेलं किंवा रागावलं आहे असे मी कधीच पाहिले नाही. 


आई माझ्या आसपासच्या सर्व घरातील लोकांना खूप आवडते. आमच्या शेजारचे सर्व लोक नेहमी आईकडे येऊन बसतात. माझी आई सर्वांची अतिशय प्रेमाने चौकशी करते. माझ्या आईला कोणी फसवले तर त्यांना कधीही समाधान मिळाले नाही. मला जेव्हा माझ्या आईची आठवण येते तेव्हा मी करवडीला जाऊन येतो. असे वाटते की माझी आई कराडला माझ्या पाशी असावी. पण शहरामधील फ्लॅट संस्कृती व कोंदट वातावरण तिला कधीच आवडले नाही. तिला मी कराडला येऊन राहण्याचा आग्रह केला पण जास्तीत जास्त एक दिवस ती कराडात माझ्या फ्लॅटमध्ये राहते. आईची पूर्णवेळ सोबत मिळण्यामध्ये माझे भाऊ अण्णा नशिबी आहे असं मला म्हणावे लागेल.


आईला जेव्हा माझी आठवण येते तेव्हा ती घरात जर कोण असेल तर आजही कुणाच्या घरात जाते आणि आमच्या सतीश ला फोन लावा म्हणून सांगते. संजय कुंभार किंवा पेंटर  कुंभार मामा यांच्या फोनवरून मला आजही आई फोन करते आणि काही मागत नाही, सतीश का आला नाहीस ,कधी येणार आहेस एवढंच  विचारते.  माझी आई माझ्यासाठी शक्तिपीठ आहे ते कायमच राहिल. अजून काय लिहायचं माझ्या शांताई विषयी !

बायको पुढे काय बोलायचं?

बायको जेंव्हा बोलत असते,
तेव्हा मी का बरं बोलायचं ?

बायको जेंव्हा सांगत असते,
तेव्हा मी का बरं काय सांगायचं ?

बायको जेंव्हा समजावत असते
तेव्हा मी का बरं काय समजावयाचं ?

बायको जेंव्हा रागावत असते,
तेव्हा मी का बरं काय रागवायचं?

बायको जेंव्हा रुसलेली असते,
तेव्हा मी का बरं काय रुसायचं?

बायको जेंव्हा काही मागत असते
तेव्हा मी का बरं काय मागायचं ?

बायको जेंव्हा व्यक्त होत असते,
तेव्हा मी काय बरं व्यक्त व्हायचं ?

बायको जेंव्हा ... करत  असते
तेव्हा मी का बरं...काय करायचं ?


04.03.2020

नयन मज भावले

नयन भावले


तुझे डोळे
तुझं रुप

तुझे डोळे
तुझं लावण्य

तुझे डोळे
तुझं कौतुक

तुझे डोळे
तुझं अस्तित्व

तुझे डोळे
तुझं वावरणं

तुझे डोळे
तुझं बोलणं

तुझे डोळे
तुझे वावरणं

तुझे डोळे
तुझं सौंदर्य

तुझे डोळे
तुझ्या भावना

तुझे डोळे
तुझं सावरणं

तुझे डोळे
तुझं कारुण्य


तुझे डोळे
माझं सर्वस्व


@ सती
29 फेब्रुवारी 2020

दिल है छोटा

छोटी सी आशा


🤏दिल है छोटा,
प्यार है बेशुमार !

🤏दिल है छोटा,
नाता है हृदय का !

🤏दिल है छोटा,
वादा है जनमका !

🤏 दिल है छोटा
बंधन है अतुट रिश्तोंका !

🤏दिल है छोटा,
आशा भी है छोटी !

🤏दिल है छोटा,
हमे आॅखो  में रखना !


🤏दिल है छोटा,
धडकनोंमे समा जाना !

🤏दिल है छोटा
सजना साथ निभाना !

🤏दिल है छोटा
दिल में बसाकें रखना ! 


🧓 *सती*

राहुल..... तू हुल दिलीस...!

राहुल..... तू हुल दिलीस...!

     
     2001 साली पुढारीमध्ये वार्ताहर म्हणून कामास सुरुवात केल्यानंतर त्यावेळी युवक काँग्रेसमध्ये पहिल्या फळीमध्ये कार्यरत असलेल्या नईम कागदी, झाकीर पठाण, फिरोज कागदी, जितेंद्र ओसवाल आणि राहुल खोचीकर यांच्याशी माझी पहिल्यांदा ओळख झाली. त्यावेळी काँग्रेस पक्ष जोमात होता. त्यातल्या त्यात युवक काँग्रेसच्यावतीने सतत कार्यक्रम होत होते. या कार्यक्रमात भेटीदरम्यान वरील चारही मित्रांशी माझी ओळख झाली. पुढे या ग्रुपमध्ये काही जण वेगळ्या पक्षात गेले. पक्षीय पातळीवर मतभेद झाल्यानंतर हे चौघे वेगळे झाले असते तरीही या चौघांशीही माझी मैत्री वाढत गेली. आमच्या सर्वांच्यामध्ये एक कॉमन दुवा होता, तो म्हणजे समविचार आणि अमिताभ बच्चन. पुढे ही मैत्री अधिकच घट्ट झाली. 
     राहुल खोचीकर यांच्या कुटुंबाशी घरगुती नाते निर्माण होण्याचे कारण त्यांचे वडील प्रकाश खोचीकर (सर). सरांची आणि माझी साहित्य विषयावर सतत चर्चा होत होती. या दरम्यान राहुलबाबत माझे सरांशी बोलणे व्हायचे. आमचा राहुल तुमच्यासोबत असतो, त्यामुळे आम्हाला काळजी वाटत नाही. मात्र त्याला नोकरी किंवा उद्योगाविषयी समजावून सांगा, असे सर मला नेहमी म्हणायचे. मी ही राहुलला अनेकदा समजावून सांगण्याचा प्रयत्न केला. पण ऐकून घेईल तो राहुल कसला? ‘मला नोकरी करायची नाही. आहे यात मी समाधानी आहे.’, ‘उद्योगातून पैसे मिळतात’ असे तो मला नेहमी म्हणायचा.
     राहुल आणि मी गेल्या वीस वर्षांत शंभरहून अधिक छोट्या-मोठ्या सहलींसाठी बाहेरगावी फिरून आलो आहे. करवडी येथील रस्त्याकडेच्या शेतात पिंपरणीच्या झाडाखाली बसून वनभोजन करणे हा राहुलचा आणि माझा आवडता छंद. अनेकदा दुपारी राहुलच्या घरातून डबा घेऊन आम्ही शेतात जाऊन जेवलो आहे. माझ्या परस्पर राहुलसुद्धा सहकुटूंब जाऊन त्याने तेथे वनभोजनाचा आनंद लुटला आहे. राहुलच्या पत्नी अमृता यांच्या पायाचे एक बोट अनेक दिवस दुखत होते. राहुलने माझ्या कानावर ही गोष्ट घातल्यानंतर मी त्याला करवडीला जाऊन आमचे बंधू अण्णांना भेटायला सांगितले. अण्णांनी किरकोळ घरगुती उपचार करून दहा मिनीटांतच अमृता वहिनींचे दुखणे संपविले. तेव्हापासून त्या दोघा पती-पत्नीचा आमच्या करवडीच्या घराशीही आणखी संबंध वाढला.
     पावसाळा सुरु झाला की जुलै-ऑगस्ट महिन्यात कोयनानगर किंवा चांदोली येथे आम्ही गेलो नाही असे कधीच झाले नाही. बुलेटवर बसून आम्ही दोघांनी अनेकदा पर्यटनाचा आनंद लुटला आहे. असेच एकदा कारमधून आम्ही चांदोलीला ट्रिपला गेलो होतो. आमच्यासोबत आणखी दोन मित्र होते. चांदोलीवरुन परत येताना शेडगेवाडी फाट्यावर आल्यावर आपण असेच गणपतीपुळ्याला जाऊया... बघुया कोणाचे धाडस होतंय? असा शब्द टाकल्यानंतर नाही...हो म्हणत आम्ही सर्वजणच तिकडे जायला तयार झालो. अंगावरच्या कपड्यानिशी गणपतीपुळ्यामध्ये रात्री 10 वाजता पोहोचलो. देवस्थान कमिटीच्या नवीन निवासस्थानावर जाऊन मुक्काम केला. दुसर्‍या दिवशी अंघोळ केल्यानंतर अंग पुसायला टॉवेल नसल्यामुळे रुममधील बेडशीटनेच अंग पुसण्याची आयडिया राहुलचीच. दुसर्‍या दिवशी जाखादेवीमार्गे आम्ही कराडला परत आलो. कोयनानगरच्या पंचधातू बोगद्यामार्गे कोळकेवाडी धरणाकडे जाणे ही आमची आवडती ट्रिप होती. मध्यंतरी एकदा कोयना धरणातील पाणी पूर्ण आटल्यानंतर डॉ. सुश्रूत पुराणिक यांच्यासमवेत आम्ही कोयना धरणाच्या आत जाऊन केलेली सहल अविस्मरणीय होती. राहुलने 550 नंबरची बुलेट घेतल्यानंतर ही बुलेट पहिल्यांदा तुम्हा चालवायची.. अशी राहुलने अट घातली होती. माझे बुलेट न चालवण्याचे कारण राहुलला माहित होते. तरीही त्याने गळ घातल्यानंतर मी आणि माझा मुलगा पियुष याने राहुलच्या बुलेटवरुन केलेली अकरा मारुती यात्रा अविस्मरणीय होती.

     मंत्रालयात कसा प्रवेश करायचा? याचं ज्ञान मी पत्रकार असूनही किंवा माझ्याकडे अधिस्विकृती पत्रिका असुनही मला नव्हते. मात्र मुंबईसह राज्याच्या अनेक शहरांत मित्र परिवार असलेल्या राहुलमुळे पहिल्यांदा मी मंत्रालयात गेलो. मंत्रालयाच्या कोणत्या मजल्यावर कोणाचे ऑफिस आहे? मंत्री कुठे राहतात? आमदार निवासवर कसे रहायचे? कोणाची चिठ्ठी आणायची? एवढेच नव्हे तर मुंबईला गेल्यानंतर मांदेली फ्राय मासा कुठे खायचा? यांसारख्या अनेक छोट्या-मोठ्या गोष्टी राहुलनेच मला शिकवल्या. 2010 मध्ये मला दिल्लीला जाण्याचा योग आला. त्यावेळी दिल्लीमध्ये कोणा-कोणाला भेटायचे? महाराष्ट्र सदनवर बुकिंग कसे करायचे? ना. पृथ्वीराज चव्हाण यांचे घर कुठे आहे? याची माहिती मला राहुलने दिली होती. पृथ्वीराज चव्हाण मुख्यमंत्री झाल्यानंतर पुढारीच्या कामानिमित्त मंत्रालयात अनेकदा जाण्याचा मला योग आला. या काळात कोणती फाईल कोठून कशी जाते, कोणाला भेटायचे, फायलीची माहिती कोठून काढायची, वर्षा बंगल्यावर प्रवेश कसा मिळवायचा? हे मला राहुलनेच शिकवले. कराड ते मुंबई अशा आमच्या 50 हून अधिक ट्रिपा झाल्या असतील. या सर्व कालावधीत राज्य आणि राष्ट्रीय पातळीवरील राजकारण या विषयीची माहिती मला राहुलकडूनच मिळत गेली. चिंतन ग्रुपचे अभिनंदन थोरात, विनोद तावडे, नितीन गडकरी, सुरेश प्रभू, संजय पाटील हे जेव्हा जास्त प्रकाशात नव्हते तेव्हापासूनच राहुलचे त्यांच्याशी संबंध होते. प्रत्येक वर्षी 31 जुलैला  या मान्यवरांचे राहुलला वाढदिवसानिमित्त ग्रीटिंग कार्ड किंवा मेसेजेस यायचे. हे मी स्वतः पाहिले आहे.
   

 संत ज्ञानेश्वर माऊली पालखी सोहळा काय असतो? कुठे जाऊन दर्शन घ्यावे?  हे मला 2014 साली सर्वप्रथम राहुलने दाखवले. नातेपुते हे राहुलचे आजोळ. नातेपुतेमध्ये माऊलींच्या पालखीचा मुक्काम असतो. या मुक्कामाच्या ठिकाणी राहुल मला पहिल्यांदा घेऊन गेला. पुढे 2015 साली मी पहिल्यांदा पंढरीची वारी केली. तेव्हा राहुलच्या मामांच्या घरी आम्ही मुक्काम केला. या काळात राहुलच्या मामांच्या घरी सर्व नातेवाईक जमले होते. लग्न होऊन अनेक वर्षे होऊनही मुल-बाळ होत नसल्यामुळे दर्शनासाठी आणि माऊलींकडे मागणे मागण्यासाठी राहुल  सहकुटुंब आले होते. त्यावेळी राहुल आणि अमृता वहिनीं यांनी राहुलचे पप्पा (बापू) आणि गौरीताई, आई यांच्यासमोर बोलताना माऊलींच्या कृपेने येत्या वर्षभरात तुमच्या घरी पाळणा हलेल, मी विठ्ठल चरणी प्रार्थना करतो, असे मी त्यांना सांगितले होते. पुढील वर्षभरात राहुलला मुलगी झाली. या मुलीचे नाव झेंडू ठेवले. झेंडुच्या बारशावेळी राहुलने कार्यक्रमासाठी आलेल्या सर्व निमंत्रितांना झेंडुच्या फुलाचे रोपटे भेट दिले होते. अशा कल्पना फक्त राहुललाच सुचू शकतात.
      माऊलींच्या दर्शनामुळे राहुलच्या घरात पाळणा हलला, अशी श्रद्धा गडद झाली आणि त्याबरोबरच राहुलच्या कुटुंबियांचेही आमच्याशी संबंध वाढत गेले. पुढे प्रत्येक वर्षी वारीमध्ये नातेपुतेमध्ये मला भेटायला माझे सर्व कुटुंबिय यायचे. ते राहुलच्या मामाच्या घरीच थांबायचे. राहुलचा मामेभाऊ मंगेश याने 2019 च्या वारीमध्ये नातेपुते येथील छत्रपती उदयनराजे भोसले यांच्या मालकीचे महादेव मंदिर आम्हाला दाखविले होते.
राहुलचा सर्वच विषयांत अतिशय खोल असा अभ्यास होता. विधानसभा - लोकसभा निवडणुकांपासून नगरपालिका-महापालिका निवडणुकीत कोण जिंकणार? याचा अचूक अंदाज राहुलकडे असायचा. कारण त्याचे नेटवर्क अनेक शहरांमध्ये पसरले होते. लायन्स क्लबचे अध्यक्ष झाल्यानंतर राहुलने मी ही लायन्समध्ये यावे, अशी इच्छा व्यक्त करुन मला सदस्य व्हायला भाग पाडले. पुढे लायन्स क्लबच्या अनेक बैठकींमध्ये अनेक विषयांवर चर्चा व्हायच्या. या दरम्यान राहुलच सर्वांना भारी पडायचा. लायन्स क्लबच्या माध्यमातून त्याने राज्यभर अनेक परिषदांमध्ये भाग घेतला. त्याही ठिकाणी त्याने अनेक बक्षिसे मिळवली होती. यापूर्वीच सांगितल्याप्रमाणेच अमिताभ बच्चन हा राहुल आणि माझ्यामधील समान धागा होता.
     

              2015 मध्ये मी व्हॉटसअ‍ॅपवर अमिताभ बच्चनप्रेमी ग्रुप स्थापन केला. यात पहिल्या पाचमध्ये राहुलचा समावेश होता. नंतर आमचा ग्रुप वाढत गेला. आज आमच्या ग्रुपमध्ये 77 सदस्य आहेत. मात्र ठार बच्चनवेडा असलेल्या हातावर मोजण्यासारख्या सदस्यांमध्ये राहुलचा नंबर पहिला आहे. अमिताभ बच्चन यांच्या सर्व चित्रपटांतील गाणी, डायलॉग राहुलला पाठ होते. दोन वर्षांपूर्वी आमच्या ग्रुपचा गाण्याचा कार्यक्रम झाला. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन राहुल आणि प्रबोध पुरोहित यांनी केले होते. सूत्रसंचलनामध्ये राहुल आणि नईम कागदी यांचा हात कोणीच धरु शकत नाही, असा माझा विश्वास आहे. कोणत्याही कार्यक्रमात या दोघांच्या सूत्रसंचालनाने कार्यक्रम उठत असे.  अमिताभ बच्चन यांना 2018 साली मी भेटून आल्यानंतर राहुलने मला घट्ट मिठी मारली होती. माझा हात हातात घेऊन या हातात अमिताभ बच्चन यांनी हात दिला होता. तो हात त्याने हातात घेतला होता. ‘सरजी, तुम्ही एकटेच बच्चनला भेटून आला. आम्हाला पण भेटायला न्यायलाच पाहिजे. काही पण करा’ अशी गळ त्याने घातली होती. पुढे बच्चनप्रेमींच्या एका गेट-टुगेदरमध्ये राहुल आणि मी एकत्रित गाणी गायली. गेल्या वर्षीही 4 सप्टेंबरला आमच्या बच्चनप्रेमी ग्रुपचे 53 सदस्य घेऊन मी केबीसी सेटवर गेलो. अमिताभ बच्चन यांना भेटल्यानंतर काय वाटले? याबाबत राहुलने लिहिलेल्या अनुभवामध्ये ‘सरजींच्यामुळे मला अभिनयाचा देव पाहता आला’ अशी कृतज्ञता त्याने व्यक्त केली होती.
     राहुल आमच्यापासून आता दूर गेला आहे. तो आता परत येणार नाही. आजपासून राहुल पुढारी ऑफिसमध्ये येऊन पेपर वाचत बसणार नाही. आजपासून रोज राहुलचे माहितीपर मेसेजेस येणार नाहीत. ही गोष्टच पटत नाही. पण राहुल आपल्यापासून दूर गेला आहे.. हे खरं आहे. पण राहुलचे असे एकाकी जाणे न पटणारे आहे. ईश्वर असा निष्ठूर का होतो? मृत्यूपूर्वी एखादी संधी का देत नाही? असा प्रश्न पडतो. सोमवारी सकाळी उठल्यानंतर राहुल आणि अमृता वहिनी दोघेही  मुलीला सोडायला शाळेत गेले होते. शाळेतून परत आल्यानंतर राहुलला अस्वस्थ वाटू लागले. रात्रभर झोप लागली नाही म्हणून.. आराम करतो म्हणून राहुल झोपला. मात्र पुन्हा उलटी झाल्यानंतर तो उठून बसला. यादरम्यान चक्कर आली म्हणून खाली पडला आणि बेशुद्ध झाला. अमृता वहिनींनी शेजार्‍यांच्या मदतीने त्यांना पहिल्यांदा गुजर हॉस्पिटलमध्ये नंतर कराड हॉस्पिटलमध्ये दाखल केले. मात्र तोपर्यंत त्याची प्राणज्योत मालवली होती. रुग्णालयात दाखल केले तेव्हाच डॉक्टरांनी अमृता वहिनींना पेशंट गेला आहे.. असे सांगितले. मात्र त्यावेळी धाडसाने परिस्थितीला सामोरे जात त्यांनी आम्हा सर्व मित्र मंडळींना फोन केले... कळवले. राहुलचे वडिल मुंबईला असल्यामुळे ते कराडला येईपर्यंत दिवस जाणार होता. तोपर्यंत अमृता वहिनींना घरी जाण्यास सांगितले. मात्र घरात राहुलची आई पण होती. राहुल गेला आहे... हे जर आईंना कळले तर त्या माऊलीला कोण सांभाळणार? असा विचार आल्यानंतर आम्ही अमृता वहिनींना भावनांवर नियंत्रण ठेवण्याचा सल्ला दिला. त्यांनीही दुपारी तीनपर्यंत आपल्या भावना दाबून ठेवल्या. तीनच्या सुमारास राहुलची बहिण गौरीताई पुण्याहून आल्यानंतर सर्व कुटूंब एकत्र आले. यावेळी गौरीताई, अमृता वहिनी आणि राहुलच्या आईने फोडलेला हंबरडा काळीज चिरवटून टाकत होता. सहाच्या सुमारास राहुलचे वडील मुंबईहून आल्यानंतर अंत्ययात्रा निघाली. तत्पूर्वी सर्वच कुटुंबाला बसलेला धक्का उपस्थितांना हेलावून गेला. राहुलदादा.. तु आम्हाला फसवलंस असं राहुलची आई सारखं-सारखं म्हणत होती. तर माझा दादा मला परत द्या.. हा गौरीताईचा हंबरडा सर्वांच्या डोळ्यात पाणी आणत होता. मरेपर्यंत साथ देणार.. असे तुम्ही वचन दिलं होतं.. मग का आम्हाला सोडून गेलात..झेंडुनं आता कुणाला बाबा म्हणायचं.? हा अमृता वहिनींचा सवाल आणि त्यावेळी निरागस झेंडुच्या डोळ्यांतून गालापर्यंत आलेला आणि आटलेला एक अश्रुचा थेंब .. पुढे काय? असा सवाल करीत होता.

     राहुल.... खरंच तु सर्वांना हुल दिलीस. तुझं जाणं आम्हाला परवडणारं नाही. पण सायंकाळी जेव्हा गौरीताई पुन्हा भेटली. तेव्ही तिने माझ्या बापूंना आणि आईला या पुढे रोज भेटायला येत जा.. आता आमचा राहुलदादा येणार नाही, असे मला निक्षून सांगितले. होय.. गौरीताई राहुल जरी गेला असला तरी राहुलच्या कुटुंबाला, आई-वडिलांना अमृता वहिनी व दोन्ही मुलांना आम्ही कधीही अंतर देणार नाही. जे-जे करणे शक्य आहे. त्यासाठी आमचा अमिताभ बच्चनप्रेमी ग्रुप, लायन्स क्लबमधील मित्र, राहुल मित्र परिवार आणि मोरे कुटुंब सतत पाठीशी राहणार आहे.
     पण राहुल तु एक धडा देऊन गेलास... तु मला नेहमी म्हणायचास.. ‘मला काहीही होत नाही.. मी शंभर वर्षे जगणार आहे. एक दिवस माझा येणार आहे. जुनं घर पाडून तिथे चिरेबंदी वाडा मला बांधायचा आहे. माझ्याकडे पैसे आल्यानंतर सगळ्यांना जे-जे हवं ते मी त्यांना देणार आहे.’
     राहुल.. तुझी ही स्वप्नं आता पूर्ण होणार नसली तरी स्वप्नं पाहण्यात वेळ घालवू नका. कारण मृत्यू अटळ आहे. तो मृत्यू स्वप्नांचा चुराडा करणारा आहे. हे तु आम्हाला शिकवून गेलास. तुझ्या आठवणी कायमच स्मरणात राहतील. जेव्हा-जेव्हा चर्चा होतील, तेव्हा-तेव्हा इथे राहुल असता तर... राहुलचं जिंकला असता, असे आम्हाला वाटत राहील. ‘बाप के कंधे पर बेटे का जनाजा’ हा शोले चित्रपटातील संवाद काल बापुंच्याकडे पाहिल्यानंतर सतत आठवत होता. मात्र त्याचवेळी ‘जिंदगी तो बेवफा है, एक दिन ठुकराएगी.. मौत मेहबूबा है.. साथ लेकर जाएगी’ असे मुकद्दर का सिकंदर सांगत होता. आनंद मरा नहीं.. आनंद मरते नहीं... हा काळजाचा ठोका चुकविणारा आनंद चित्रपटातील संवाद राहुलच्या आनंदमय आठवणी देत राहील..!