राष्ट्रीय पत्रकारदिनी भेटला
तल्लख बुद्धीचा जिज्ञासू विद्यार्थी !
राष्ट्रीय पत्रकार दिनानिमित्त परवा १६ नोव्हेंबर रोजी जनकल्याण प्रतिष्ठान संचलित सरस्वती विद्या मंदिर येथे प्रमुख पाहुणा म्हणून उपस्थित होतो. सोबत माझे सहकारी उपसंपादक चंद्रजीत पाटील आणि छायाचित्रकार सुरेश पवार उपस्थित होते. आज पहिल्यांदाच या शाळेत गेलो. या शाळेविषयी खुप ऐकून होतो.
बातमी म्हणजे काय? पत्रकार म्हणजे काय? दैनिकाचे कामकाज कसे चालते? संपादक, उपसंपादक, वार्ताहर यांची जबाबदारी काय असते? यासह प्रिंट मिडीयामधील बदल यावर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.
वृत्तपत्र वाचनाचे फायदे काय ? कराड शहरातून प्रसिद्ध होणारी दैनिके कोणती? दैनिकातील नेमकं काय वाचन करावे? भविष्यात यांचा कुठे आणि कसा फायदा होईल? याबाबत मार्गदर्शन करताना विद्यार्थ्यांनी विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तरे पण दिली. अतिशय आनंददायी स्फुर्तीदायी अनुभव होता. मला या कार्यक्रमात सहभागी होण्याची संधी मिळाली हा खरंच आनंददायी अनुभव होता. मुख्याध्यापक विजय कुलकर्णी सर आणि संस्थेचे अध्यक्ष शिरीष गोडबोले साहेब यांना धन्यवाद.
विद्यार्थ्यांमध्ये ज्ञान मिळवण्यासाठी, नवीन काहीतरी शिकण्याची, जाणून घण्याची किती उत्सुकता असते, याचा प्रत्यय मला या कार्यक्रमात आला. इयत्ता आठवी मध्ये शिकणाऱ्या नचिकेत पाठक या विद्यार्थ्यांने मला वेगळा प्रश्न विचारला. मला हा प्रश्न खुप आवडला. तो प्रश्न म्हणजे दैनिकांच्या शेवटच्या पानावरती जे चार ठिपके असतात त्याचा अर्थ काय? मी खरंच चाट पडलो. मुख्याध्यापक कुलकर्णी सर यांनी सुद्धा हा अतिशय सुंदर प्रश्न आहे म्हणून त्या विद्यार्थ्यांसाठी सर्व विद्यार्थ्यांना टाळ्या वाजवायला लावल्या. मी या चार ठिपक्यांचा अर्थ त्या विद्यार्थ्याना समजावून सांगीतला.
काय आहेत हे चार ठिपके !
खरे तर वेगवेगळ्या रंगांचे हे चार ठिपके वर्तमानपत्राच्या छपाईबद्दल सांगतात, ज्याद्वारे वर्तमानपत्र छापले गेले आहे. ही एक विशेष प्रकारची छपाई आहे, ज्याला CMYK मुद्रण म्हणतात. या छपाईमध्ये चार रंग असतात.
वास्तविक, या विशिष्ट छपाईमध्ये निळसर (हलके आकाशी), गुलाबी, पिवळा आणि काळा रंग आहे. CMYK प्रिंटिंगमधील चार गोष्टींचे हे चार ठिपके प्रतिनिधित्व करतात, ज्यात निळसर, गुलाबी, पिवळा आणि काळा यांचा समावेश होतो.
The CMYK acronym stands for Cyan निळसर, Magenta गुलाबी, Yellow पिवळा , and Key काळा
मुळात या चार रंगांचा योग्य प्रमाणात वापर करून कोणताही रंग बनवता येतो. या सर्व रंगांच्या प्लेट्स एका पानावर स्वतंत्रपणे मांडल्या जातात आणि मुद्रित करताना त्याच ठिकाणी रंग येतो. कोणत्याही रंगीत छपाईसाठी हे चार रंग आवश्यक असतात.
टोनर-आधारित किंवा मोठ्या प्रमाणात डिजिटल प्रिंटिंगसाठी ही पद्धत खूप स्वस्त आहे. म्हणजेच या चार रंगांचा या छपाईमध्ये वापर केला जातो. अशा परिस्थितीत वृत्तपत्राची छपाईही याच पद्धतीने केली जाते आणि त्यांच्या माध्यमातून हे वृत्तपत्र कसे छापले गेले हे सांगितले जाते.
तांत्रिकदृष्ट्या जर तुम्ही निळसर, किरमिजी रंग आणि पिवळे समान आणि मोठ्या प्रमाणात एकत्र केले तर ते काळा होईल. तथापि, शाईच्या अशुद्धतेमुळे, खरा काळा पुन्हा तयार करणे कठीण आहे – म्हणूनच प्रिंटरमध्ये इतर रंगांसह काळी शाई (K) समाविष्ट असते. CMYK रंग हे RGB पेक्षा जास्त गडद असतात कारण ते कमी विस्तृत स्पेक्ट्रम आहे.
जेव्हा तुमच्याकडे सर्व रंगांपैकी 100% (C 100%, M 100%, Y 100% आणि K 100%) असतात, तेव्हा हा एक घन काळा असतो. त्याचप्रमाणे, जेव्हा तुम्ही सर्व रंग 0% वर सेट केले असतील, तेव्हा तुमची प्रिंट पूर्णपणे रिक्त होईल.
व्यावसायिक प्रिंटर बहुतेक वेळा CMYK वापरतात, कारण ते प्रिंट रन आणि मशीनवर रंगाची सुसंगतता सुनिश्चित करण्यास मदत करते.
*CMYK detail References Google.
धन्यवाद..
सतीश वसंतराव मोरे
9881191302